Een Boeing 737 MAX 8 van United Airlines op weg van Seattle naar Newark in de Verenigde Staten is op dinsdag 13 oktober boven het Midden-Westen van koers veranderd richting Chicago en gedaald, om daarna weer te klimmen en de vlucht naar Newark af te maken. Volgens de luchtvaartsite AirLive, die zich baseert op de communicatie vanuit de cockpit, zat er op dat moment een oudere passagier vast op het achterste toilet, omdat het deurmechanisme het had begeven 1. United heeft het voorval niet publiek bevestigd. Het vliegprofiel staat wel vast: de open ADS-B-gegevens van adsb.lol laten de koerswijziging, de daling en de klim zien 2.

Wat de vluchtgegevens laten zien

Het ging om vlucht UA1900 met de Boeing 737-8 met registratie N27274, volgens het Amerikaanse luchtvaartuigregister een toestel uit 2022 op naam van United Airlines 32. Het toestel vertrok om 14.05 uur UTC (07.05 uur in Seattle, 16.05 uur Nederlandse tijd) en vloog op 35.000 voet oostwaarts 2. Rond 16.40 uur UTC, boven Minnesota en ongeveer tweeënhalf uur na de start, draaide het van een oostelijke koers af naar het zuidoosten, richting Chicago. Om 16.51 uur begon de daling. Om 17.00 uur, boven Wisconsin en ruim 200 kilometer van Chicago O'Hare, bereikte het toestel met 27.000 voet het laagste punt 2.

Daarna draaide de 737 terug naar het oosten en klom weer. Om 17.12 uur UTC vloog het toestel op 37.000 voet verder richting New Jersey. Om 18.33 uur UTC landde UA1900 in Newark, bijna vierenhalf uur na de start. In de ADS-B-gegevens staat in deze periode geen noodcode van de transponder 2.

Wat AirLive meldt over de passagier

Volgens AirLive, op basis van de communicatie vanuit de cockpit, ontdekte de bemanning ongeveer tweeënhalf uur na vertrek dat een 69-jarige vrouw opgesloten zat op het achterste toilet. Het cabinepersoneel probeerde de deur volgens de standaardprocedure van buitenaf te openen, maar de vergrendeling bleef vastzitten. Ook met gereedschap aan boord lukte het de crew na een kwartier niet 1.

Daarop meldde de gezagvoerder de situatie aan de luchtverkeersleiding. Hij wilde haar volgens AirLive niet langer dan twintig minuten opgesloten laten en bereidde een uitwijking naar Chicago O'Hare voor. Tijdens de daling kreeg het cabinepersoneel de deur alsnog open. Omdat de passagier ongedeerd was, zag de bemanning af van de landing in Chicago en vloog door naar Newark. Daar stond volgens AirLive medisch personeel bij de gate klaar om haar na te kijken; haar toestand werd stabiel genoemd 1. Een verklaring van United hebben we niet gevonden.

Hoe een toiletdeur van buitenaf opengaat

Dat iemand vast komt te zitten, is precies wat de bouwvoorschriften moeten voorkomen. De Amerikaanse regel 14 CFR 25.820 schrijft voor dat alle toiletdeuren zo ontworpen zijn dat niemand in het toilet opgesloten kan raken. Zit er een slot op de deur, dan moet dat van buitenaf te ontgrendelen zijn zonder speciaal gereedschap 4. De Europese certificatie-eis CS 25.820 van EASA zegt letterlijk hetzelfde 5.

Hoe dat in de praktijk werkt, verschilt per toesteltype. Op veel toestellen zit de ontgrendeling verstopt onder het metalen bordje met het woord lavatory op de deur: wie dat bordje omhoog klapt, kan het slot met een schuifje openen 6. Cabinepersoneel gebruikt dat alleen als het nodig is, bijvoorbeeld als iemand onwel wordt of vastzit 6. Eerder deze maand schreven we over een passagier die vastzat op een toilet van American Airlines. Een ontgrendeling van buitenaf helpt echter niet als het mechanisme van de deur zelf klemt, en dat is volgens AirLive wat hier gebeurde 1.

Wat de cabinebemanning doet als de deur niet opengaat

Lukt het niet, dan blijft het cabinepersoneel in contact met de passagier en wordt de cockpit ingelicht, zoals ook bij UA1900 gebeurde volgens AirLive 1. Bij de Indiase maatschappij SpiceJet zat in januari 2024 een passagier meer dan een uur vast op het toilet van een vlucht van Mumbai naar Bengaluru. De bemanning probeerde de deur meerdere keren te openen en schoof daarna een briefje naar binnen: blijf rustig, doe de deksel van de wc dicht, ga erop zitten en zet je schrap voor de landing. Na aankomst opende een technicus de deur en kreeg de passagier direct medische hulp, meldde SpiceJet aan de BBC 11.

Ook bij United is het niet de eerste keer. In september 2019 week vlucht 1554 van Washington naar San Francisco uit naar Denver, omdat volgens United de toiletdeur onbruikbaar was geworden met een passagier erin. Zij werd na de landing bevrijd en was ongedeerd, zei de maatschappij tegen de BBC 12.

Bezet toilet bij de landing en het stoelriemenbord

Een passagier die het toilet niet uit kan, is ook een probleem voor de landing zelf. De Amerikaanse regels voor lijnvluchten schrijven voor dat iedere passagier vanaf twee jaar tijdens het taxiën, de start en de landing op een goedgekeurde stoel zit met de veiligheidsgordel vast 7. Het fasten seatbelt-bord moet aan staan tijdens het taxiën, bij elke start en landing en op andere momenten die de gezagvoerder nodig vindt, en een passagier moet de gordel vast houden zolang dat bord brandt 8. In Europa legt CAT.OP.MPA.225 de verantwoordelijkheid bij de gezagvoerder: die moet zich er voor de start en landing, tijdens het taxiën en wanneer de veiligheid dat vraagt van vergewissen dat elke passagier op een stoel of brits zit met de gordel goed vast 9.

Iemand die opgesloten zit, kan daar niet aan voldoen. Het briefje bij SpiceJet laat zien hoe een bemanning dan probeert de passagier zo veilig mogelijk door de landing te krijgen 11.

De afweging van de gezagvoerder

De gezagvoerder is volgens de Amerikaanse regels direct verantwoordelijk voor de uitvoering van de vlucht en heeft daarover het laatste woord 10. Bij UA1900 woog volgens AirLive het welzijn van de passagier zwaar: na een kwartier vergeefs proberen zette de gezagvoerder de uitwijking in, met een grens van twintig minuten 1. Toen de deur tijdens de daling openging en de passagier ongedeerd bleek, was er geen reden meer om in Chicago te landen 1. De ADS-B-gegevens laten zien dat het toestel binnen twaalf minuten na het laagste punt weer op kruishoogte zat en de reis naar Newark voortzette 2.