In het Verenigd Koninkrijk is een Airbus A319 van easyJet op weg van Glasgow naar Southampton zondag 18 oktober uitgeweken naar Liverpool. Volgens easyJet werd het toestel na de start door een vogel geraakt. "Flight EZY415 from Glasgow to Southampton this morning diverted to Liverpool in line with procedures due to a bird strike after take-off", zei een woordvoerder tegen de Schotse krant Daily Record 1. De bemanning zond onderweg de noodcode 7700 uit 21. Het toestel landde veilig 1; over gewonden is in de berichtgeving niets gemeld.

Het ging om de A319 met registratie G-EZFI 23. Het vluchtnummer duikt in de berichten in drie vormen op: EZY415 in de verklaring van easyJet, U2415 met de IATA-code van de maatschappij bij AirLive en EZY12NL bij The Mirror 134. Dat laatste is de roepnaam waarmee de bemanning met de luchtverkeersleiding sprak, zo blijkt uit de transpondergegevens 2.

Wat er gebeurde

Volgens de open ADS-B-gegevens van adsb.lol steeg de G-EZFI om 08.25 uur UTC (09.25 uur Britse tijd, 10.25 uur Nederlandse tijd) op uit Glasgow en klom het toestel naar 31.000 voet, dat het ongeveer veertien minuten later bereikte 2. AirLive noemt dezelfde kruishoogte 3. Rond 08.46 uur UTC, boven de Ierse Zee ter hoogte van Lancashire, begon het toestel te dalen. Om 08.48 uur UTC, op ongeveer 27.400 voet en vlak voor de kust bij Blackpool, zond de transponder code 7700 uit, de algemene noodcode 2. Dat was zo'n 23 minuten na de start. Lokale media melden op basis van een andere volgdienst dat de code rond 24.000 voet verscheen 1.

Het toestel daalde daarna verder richting Liverpool, vloog een ruime bocht boven de Wirral en Liverpool Bay en naderde de luchthaven vanuit het westen. Om 09.10 uur UTC (10.10 uur Britse tijd, 11.10 uur Nederlandse tijd) stond het op de baan van Liverpool John Lennon Airport, ongeveer drie kwartier na de start in Glasgow 2. North Wales Live beschrijft hetzelfde verloop, met een rondje boven de Wirral en vlak voor de kust van Noord-Wales 5. De transponder stond tot na de landing op 7700 2.

Op het moment van de noodcode lag Liverpool volgens onze berekening op basis van de ADS-B-positie ongeveer 29 zeemijl van het toestel, Glasgow zo'n 133 zeemijl terug en Southampton nog ongeveer 182 zeemijl verder 2. Waarom de bemanning voor Liverpool koos, heeft easyJet niet toegelicht; de maatschappij zegt alleen dat het volgens de procedures ging 1.

Gevolgen voor de passagiers

easyJet zei een vervangend toestel te regelen om de passagiers later die ochtend alsnog naar Southampton te brengen. "The safety of our customers and crew is our highest priority and while this was outside of our control, we would like to apologise for the inconvenience caused", aldus de woordvoerder 14. Volgens Glasgow Live was de vlucht in Glasgow al ongeveer twintig minuten later vertrokken dan gepland 6.

Wat niet bekend is

easyJet heeft niet gezegd wanneer de vogel precies werd geraakt, welk deel van het toestel werd getroffen en of er schade is. De ADS-B-gegevens laten een gewone klim naar 31.000 voet zien en een daling die ongeveer twintig minuten na de start begon 2. AirLive meldt op basis van "initiële berichten" dat de bemanning hoge trillingen in de rechtermotor meldde 3. easyJet heeft dat niet bevestigd. Of over de radio een mayday of een pan-pan werd gemeld, is evenmin bekend: alle berichten noemen alleen de code 7700, en een openbare opname van het radioverkeer hebben wij niet gevonden.

Wat een vogel met een motor doet

Airbus beschrijft in een briefing voor vliegers uit 2004 wat er in de praktijk gebeurt na een bird strike. Ongeveer de helft van de bird strikes met een motor beschadigt die motor. Als dat gebeurt, raken meestal de fanbladen beschadigd, met flinke trillingen en een stijgende uitlaatgastemperatuur (EGT) als gevolg 7. Ongeveer een op de vijf aanvaringen met een motor tijdens de start of de klim leidt volgens Airbus tot een terugkeer, en na een bird strike in de start of klim vliegt een op de drie toestellen niet door naar de bestemming. Slechts 2 procent van de aanvaringen met een motor vraagt erom dat de bemanning die motor uitzet 7.

De schade hangt volgens Airbus vooral af van de grootte van de vogel en het vermogen van de motor: hoe hoger de stuwkracht, hoe groter het risico. Zelfs spreeuwen van ongeveer 80 gram kunnen een motor beschadigen. De meeste bird strikes gebeuren laag, onder de 500 voet boven de grond 7. Voor de landing na een bird strike adviseert Airbus om geen reverse thrust te gebruiken, omdat dat de schade aan de motor kan vergroten, zeker als de motor trillingen of een hoge EGT laat zien 7.

Airbus maakt in die briefing onderscheid tussen een vermoede en een bevestigde bird strike. Bevestigd is die als de bemanning vogels vlak bij het toestel ziet en daarnaast een klap hoort, veranderingen in de motorgegevens of het motorgeluid opmerkt, of afwijkende vlieginstrumenten ziet, zoals een onbetrouwbare snelheidsaanwijzing 7. Welke checklist de bemanning van EZY415 volgde, is niet bekend.

Hoe vaak het gebeurt

In het Verenigd Koninkrijk kreeg de luchtvaartautoriteit CAA in 2025 in totaal 2.025 meldingen van bird strikes binnen, waarvan 1.702 bevestigd 8. Juli was de drukste maand met 318 meldingen; in oktober waren het er 198, ofwel bijna tien per 10.000 commerciële vliegbewegingen 8. In ruim 200 meldingen werd een motor als geraakt onderdeel genoemd; schade aan een motor werd een kleine dertig keer gerapporteerd 8. Meeuwen waren de vaakst genoemde soort, gevolgd door duiven. De CAA waarschuwt zelf dat het aantal meldingen per luchthaven niets zegt over het risico daar 8.

Zo worden motoren getest

Een straalmotor mag in Europa pas worden toegelaten als de fabrikant heeft aangetoond dat hij vogels kan verwerken. Dat staat in CS-E 800, de certificatie-eis van het Europese agentschap EASA 9. De Amerikaanse FAA heeft vrijwel dezelfde regels in 14 CFR 33.76 10. Bij de zwaarste proef wordt een enkele grote vogel van minimaal 1,85, 2,75 of 3,65 kilo, afhankelijk van de inlaatdoorsnede, met 200 knopen op het kwetsbaarste punt van de fanbladen geschoten, terwijl de motor op startvermogen draait. Daarna mag de gashendel vijftien seconden niet worden bewogen 9. De motor mag bij die proef stuwkracht verliezen of zelfs stoppen; EASA telt dat als een klein effect. Er mag alleen geen gevaarlijk effect ontstaan 9. EASA rekent daartoe onder meer brokstukken die met hoge energie uit de motor schieten, een brand die niet te beheersen is, het losraken van de motor en een motor die niet meer uit te zetten is 9.

Voor middelgrote vogels in een zwerm zijn de eisen strenger. Binnen één seconde gaan meerdere vogels de motor in, het aantal en gewicht afhankelijk van de inlaat: bij een inlaat van 1,35 tot 1,70 vierkante meter bijvoorbeeld één vogel van 1,15 kilo en drie van 0,70 kilo 9. Daarna volgt een programma van ongeveer twintig minuten op wisselend vermogen, van twee minuten zonder gashendelbeweging tot een stap op naderingsstationair. De motor mag daarbij niet meer dan 25 procent stuwkracht blijvend verliezen en mag niet uitvallen 910. Sinds 2018 eist EASA voor turbofans ook een aparte proef waarbij een vogel met 250 knopen de kern van de motor in gaat, met de motor op het laagste vermogen dat bij een klim door 3.000 voet boven de grond wordt verwacht 9.

Eerder deze week keerde in Engeland ook een British Airways-vlucht naar Faro met code 7700 terug naar Gatwick, toen vanwege een gebarsten raam. Over de risico's van vogels voor vliegtuigen schreven we eerder bij een FedEx-toestel dat na een botsing met een vogel vlam vatte.