Voor het eerst heeft een van de twee Amerikaanse bemanningsleden van de F-15E die op 2 april boven Iran werd neergehaald, publiekelijk verteld wat hij meemaakte. De officier, een kolonel van de Amerikaanse luchtmacht, sprak met het CBS-programma 60 Minutes. Zijn echte naam blijft vanwege veiligheidsdreiging geheim. CBS noemt hem naar zijn roepnaam in de missie: Bravo. Hij zat achterin als weapon systems officer. De piloot voorin heet in de uitzending Alpha. Het toestel vloog onder de roepnaam Dude 44.

Van treffer tot ejection

Het toestel werd volgens CBS geraakt door een vanaf de schouder afgevuurde raket, boven bergachtig terrein ten zuiden van de Iraanse stad Isfahan. NOS schrijft dat een raket van een draagbare lanceerinstallatie de straaljager waarschijnlijk fataal werd. Bravo vergelijkt de inslag met een aanrijding door een goederentrein. Volgens hem probeerden hij en Alpha het toestel nog te behouden, maar werd al snel duidelijk dat dat niet ging. Binnen enkele seconden volgde de ejection. Bravo zegt tegen 60 Minutes dat hij Alpha de rest van zijn leven dankbaar blijft voor die snelle beslissing.

Hij legt ook uit dat de F-15E de twee schietstoelen met enkele seconden verschil laat afgaan, zodat de bemanningsleden niet vlak bij elkaar op de grond terechtkomen. Het personeel dat zijn stoel en overlevingsuitrusting onderhield, krijgt van hem nadrukkelijk lof. Ondanks schade door de raket presteerde de stoel volgens hem beter dan de ontwerpspecificaties.

Beschadigde parachute

Ook zijn parachute bleek door de treffer beschadigd. Op een bepaald moment keek hij omhoog en zag hij geen parachute meer, wat hij het angstaanjagendste noemt dat hij ooit heeft gezien. Hij bad en probeerde daarna delen van de parachute los te trekken. Samen met militaire debriefers schat hij dat hij met ongeveer 110 tot 160 kilometer per uur de grond raakte. Hij brak zijn rug, een arm en een schouder, verstuikte een enkel en liep snij- en schaafwonden op aan gezicht en hoofd. Dat hij het overleefde, noemt hij een wonder.

De bergkam op

Bravo kwam volgens 60 Minutes ongeveer acht kilometer van Alpha neer. Hij had communicatieapparatuur bij zich, maar gaf er voorrang aan om eerst zo snel mogelijk weg te komen van zijn landingsplek. Toen het licht werd, zag hij dat hij in een hoog woestijndal tussen steile rotswanden stond. Hij besloot dat hogerop de veiligste plek was en klom ondanks zijn breuken een bergkam op van ruim 2.000 meter hoog. Zijn motivatie vat hij samen met de gedachte dat hij niet door een gebrek aan wilskracht op de Iraanse televisie wilde belanden.

Iran had inmiddels een beloning uitgeloofd voor het vinden van de twee Amerikanen. Volgens Amerikaanse militaire bronnen die CBS aanhaalt, kwamen gewapende zoekers tot op enkele honderden meters van Bravo.

Twee reddingsoperaties

In de Verenigde Staten werd defensieminister Pete Hegseth midden in de nacht gewekt. Ongeveer zes uur na het neerschieten werd Alpha bij daglicht opgehaald. De reddingshelikopters kwamen daarbij onder vuur te liggen. Hegseth spreekt tegenover 60 Minutes van een vuurgevecht op zowel de heen- als de terugweg. Volgens NOS was dit de eerste Amerikaanse grondoperatie in Iran sinds 1980. Bravo werd tijdens die actie niet gevonden.

Die avond lukte het Bravo om een bericht te versturen: hij was gewond, maar kon zich verplaatsen. Een nieuwe poging volgde pas een dag later, omdat het volgens Hegseth eerder niet uitkwam. Bravo bracht nog een volle dag door in wind en kou, met nauwelijks water of eten. Volgens CBS voerde de CIA intussen een misleidingscampagne om de Iraanse zoektocht te verwarren en gebruikte de dienst technologie om zijn positie vast te stellen. Amerikaanse bommenwerpers en drones vielen Iraanse eenheden in de buurt van zijn schuilplaats aan.

Bij de tweede operatie gingen volgens admiraal Brad Cooper, commandant van U.S. Central Command, ruim negentig Amerikaanse militairen aan de grond. NOS spreekt van een commandoteam van 92 man. Honderden mensen waren in de lucht en duizenden ondersteunden de actie. Twee grote reddingsvliegtuigen landden op een geïmproviseerde strook in de woestijn, vanwaar kleine Little Bird-helikopters naar de bergkam vlogen. Bravo noemt het moment dat hij zijn redders zag naderen een van de mooiste van zijn leven. Wat er bij dat eerste contact werd gezegd, houdt hij voor zich, op zijn eigen antwoord na: "Let's go."

Vast in het zand

Daarmee was het gevaar nog niet voorbij. De landingsgestellen van beide vliegtuigen raakten vast in het woestijnzand, waardoor bijna honderd Amerikanen vastzaten. Volgens CBS haalde een geheime eenheid van de Amerikaanse luchtmacht hen alsnog weg. De achtergelaten vliegtuigen en de Little Birds werden vernietigd, zodat de technologie niet in Iraanse handen zou vallen. Vijftig uur nadat hij was neergeschoten, was Bravo in veiligheid, bij zonsopgang op Eerste Paasdag.

Alpha vliegt inmiddels weer voor de Amerikaanse luchtmacht. Hij wilde om veiligheidsredenen niet meewerken aan het interview, maar liet in een verklaring aan 60 Minutes weten nog altijd onder de indruk te zijn van de CSAR-specialisten en iedereen die aan beide reddingen werkte. Airwork schreef in april al over de redding van het tweede bemanningslid.

Achtergrond: weapon systems officer, ejection en CSAR

De F-15E Strike Eagle is een tweezits gevechtsvliegtuig van de Amerikaanse luchtmacht dat zowel luchtdoelen als gronddoelen kan aanvallen. Voorin zit de piloot, achterin de weapon systems officer (WSO). Die bedient onder meer de radar, de sensoren en de wapensystemen en helpt bij navigatie en communicatie, zodat de piloot zich op het vliegen kan richten.

Bij een ejection schiet een raketmotor de schietstoel uit de cockpit, waarna de stoel het bemanningslid loslaat en de parachute automatisch opent. Militaire vliegers trainen op het doorlopen van een ejection, op parachutestoringen en op overleven en uit handen blijven van de tegenstander. Bravo verwijst in het interview meermaals naar die training. Combat search and rescue (CSAR) is het opsporen en terughalen van militairen die in vijandelijk of betwist gebied vastzitten, doorgaans met helikopters, escorterende vliegtuigen en speciale eenheden.

Wie zelf militair vlieger wil worden, leest op Airwork hoe de vliegeropleiding van Defensie verloopt. De video Inside The Making Of A Fighter Pilot laat zien hoe gevechtsvliegers worden opgeleid.