Follow the Money (FTM) schrijft dat het provinciebestuur van Flevoland de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 heeft beïnvloed met een advertentiecampagne voor de opening van Lelystad Airport. Het onderzoeksplatform baseert zich op documenten die het bij de provincie opvroeg. Volgens FTM had het provinciebestuur eerder ontkend dat de campagne bewust in verkiezingstijd was gevoerd. FTM noemt die ontkenning in zijn artikel een leugen 1. De provincie zegt in een reactie aan FTM dat zij de verkiezingen op geen enkele wijze heeft willen beïnvloeden 1.

Wat Follow the Money schrijft

In de weken voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 6 verscheen volgens FTM in elf lokale en drie regionale kranten een advertentie met de slogan “vliegen + vliegen = toekomstmakend” en het logo van de provincie Flevoland. De hoofdboodschap: het vliegveld moet open voor zowel militair gebruik als commerciële luchtvaart 1. Volgens FTM verscheen de advertentie onder meer in de weekendedities van De Stentor, De Gelderlander en De Gooi- en Eemlander en in lokale bladen als De Noordoostpolder, Almere DEZE WEEK en Het Urkerland. Ook de websites van NRC en De Telegraaf plaatsten de advertentie, blijkt volgens FTM uit mails van de provincie 1.

FTM beschrijft de aanloop als volgt. In het najaar van 2025 gaf de provincie opdracht voor een “pro-actieve [..] communicatiestrategie richting de besluitvorming rond Lelystad Airport”. Een reclamebureau presenteerde in oktober 2025 een “reputatiecampagne” met mogelijke “interventies”, onder meer rond de gemeenteraadsverkiezingen. Op sociale media zou worden gestreefd naar “positieve sentimentvorming rondom Lelystad Airport, via thema’s die niet als politiek worden gezien” 1.

De campagne begon volgens FTM in januari 2026 met twee paginagrote advertenties in De Telegraaf en De Stentor, enkele dagen voor het aantreden van het kabinet-Jetten. In een presentatie van 10 februari stond volgens FTM dat de “week voor de gemeenteraadsverkiezingen” de volgende ronde van de campagne zou worden. Een poging om ook bij lokale omroepen te adverteren mislukte, omdat de ruimte daar tot de verkiezingen vol zat. De keuze voor lokale bladen was volgens FTM bedoeld om voorafgaand aan de verkiezingen “zichtbaar te zijn in de gemeentes” 1. De provincie meldde FTM eerder dit jaar dat er 86.000 euro was uitgegeven aan de advertenties en de bijbehorende website 1.

Interne campagnenaam en het politieke label

Volgens FTM stelde het provinciebestuur na kritiek dat de advertenties “geen link” hadden met de verkiezingen. Ambtenaren schreven dat ook in een mail aan de gedeputeerden, aldus FTM. Tegenover journalisten en burgers presenteerden ambtenaren de advertentie volgens FTM als onderdeel van een bredere campagne over onder meer wonen, bereikbaarheid, energietransitie, economie en Lelystad Airport. FTM schrijft dat de interne naam van de campagne “Reputatiecampagne Lelystad Airport” was 1.

Volgens FTM blijkt uit een mail van een ambtenaar dat Gedeputeerde Staten op de dag van de eerste advertenties de wens uitten om het advertentiegebied uit te breiden naar gemeenten als Hattem, Oldebroek en Nunspeet 1. Ook schrijft FTM dat DPG Media, de uitgever van De Stentor en De Gelderlander, de advertentie aanmerkte als politieke advertentie, met de tekst “Dit is een politieke advertentie van Provincie Flevoland” en een icoon van een rood potlood. Volgens FTM wilden provincieambtenaren de advertenties alleen plaatsen zonder dat potlood. Uiteindelijk liet DPG Media de eis van het potloodicoon vallen, schrijft FTM 1.

FTM noemt het provinciebestuur in zijn artikel een coalitie van BBB, VVD, PVV, ChristenUnie en SGP 1.

Hoogleraar: “rode vlag”

Tegenover FTM reageert Geerten Boogaard, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden. “Overheidsgeld uitgeven voor een politieke boodschap is een rode vlag,” zegt hij. “Er zit duidelijk een probleem, maar de regels hiervoor zijn niet zo helder.” Volgens Boogaard mag een overheid aandacht vragen voor vastgesteld beleid, maar is over de opening van het vliegveld nog volop een politieke discussie gaande. De keuze om vlak voor de verkiezingen te adverteren wijst volgens hem op de bedoeling om de uitslag te beïnvloeden. “En de intentie is doorslaggevend. Als provincie inhoudelijk campagnevoeren in de gemeenteraadsverkiezingen, is ongrondwettelijk,” zegt Boogaard tegen FTM 1.

Reactie van de provincie Flevoland

De provincie Flevoland zegt in een reactie aan FTM dat de advertenties over Lelystad Airport onderdeel waren van de bredere, al langer lopende campagne “Flevoland voor Nederland / Nederland door Flevoland”. De advertenties zijn volgens de provincie geplaatst in aanloop naar het debat in de Tweede Kamer over de toekomst van de luchtvaart: “Dat was de aanleiding voor de timing. Dat die periode samenviel met de gemeenteraadsverkiezingen doet daar niets aan af.” 1

“De provincie heeft op geen enkele wijze beoogd de gemeenteraadsverkiezingen te beïnvloeden,” schrijft de provincie. De campagne was volgens haar bedoeld om inwoners en andere betrokkenen toegankelijk te informeren over een onderwerp dat voor Flevoland van groot maatschappelijk en economisch belang is. Dat past volgens de provincie binnen haar gewone communicatietaak. Over de rol van het college schrijft zij: “Zoals gebruikelijk zijn bestuurders geïnformeerd over en betrokken geweest bij communicatieactiviteiten die raken aan belangrijke provinciale dossiers.” Daarop volgt: “Dat verandert niets aan het doel en de aard van de campagne.” Binnen de bredere campagne zijn volgens de provincie gedurende het jaar meerdere onderwerpen en momenten aan bod gekomen 1.

In maart noemde de provincie tegenover Zeewolde Actueel als reden voor de timing recente ontwikkelingen rond de plannen van Defensie en het coalitieakkoord van het kabinet, waarin staat dat burgerluchtvaart op Lelystad Airport mogelijk moet worden gemaakt 3.

De kritiek in maart

De advertenties leidden in maart al tot vragen, zo meldden onder meer Omroep Flevoland en Zeewolde Actueel. In Zeewolde stelden de fracties van Leefbaar Zeewolde, ChristenUnie en CDA schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders 3. “Dat wringt, juist omdat de advertentie verschijnt in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen en pronkt tussen politieke campagne-uitingen,” schreven zij volgens Omroep Flevoland. De advertentie stond in Zeewolde Actueel vlak onder een advertentie van het CDA 2.

De lokale partij Zeewolde Liberaal legde de kwestie voor aan de Kiesraad. Die antwoordde volgens Zeewolde Actueel dat de advertentie niet in strijd is met de Kieswet: “De advertentie zelf refereert niet naar de gemeenteraadsverkiezingen en geeft ook geen stemadvies. De Kieswet bevat geen bepalingen om dergelijke advertenties te verhinderen.” 3

Het college van Zeewolde noemde in zijn antwoord de toon en het moment van publicatie opvallend. Volgens het college was de boodschap niet uitsluitend informerend en had publicatie ook na de verkiezingen gekund. Het college had hierover contact met Gedeputeerde Staten van Flevoland 4.

Ook in Gelderland kwamen vragen. De ChristenUnie stelde op 18 maart mondelinge vragen in Provinciale Staten van Gelderland over de advertentie in De Gelderlander van 14 maart. De fractie vroeg onder meer of het Gelderse college bereid is Flevoland te laten weten “dat dit soort advertenties een overheid niet past” 5.

De provincie en Lelystad Airport

De provincie Flevoland en de gemeente Lelystad waren toen al jaren voorstander van de opening van het vliegveld, schreef de Metropoolredactie van NH Nieuws en Omroep Flevoland in 2023. Het besluit ligt bij het kabinet en de Tweede Kamer 19. Volgens Omroep Flevoland heeft de provincie naast lobbyen geen directe invloed op de openstelling. Zij speelt vooral een rol richting omwonenden, bijvoorbeeld met informatie over de geluidsbelasting en een meldpunt voor klachten 18.

Bij de Provinciale Statenverkiezingen van 15 maart 2023 waren de Flevolandse partijen verdeeld: acht partijen wilden dat de provincie zich volledig inzette voor de opening, zes waren tegen en drie stonden er neutraal in 18. BBB werd bij die verkiezingen de grootste partij in Flevoland 19. Volgens FTM wil het huidige provinciebestuur het vliegveld open hebben, omdat het hoge verwachtingen heeft van de effecten op de regionale economie 1.

Een vliegveld dat klaarstaat maar niet open is

Lelystad Airport is nog niet open voor commerciële vluchten 16. Er vinden onder meer lesvluchten en vluchten van sportvliegers plaats 19. In 2015 stelde het kabinet het Luchthavenbesluit Lelystad vast. Volgens de toelichting beoogt de exploitant uiteindelijk circa 45.000 vliegtuigbewegingen per jaar met toestellen van het type Boeing 737 en Airbus A320 7. De baan werd verlengd, de verkeerstoren verhoogd en er kwam een terminal 19. Volgens minister Karremans is die terminal “gebouwd en bijna klaar voor gebruik” 16.

De opening schoof daarna steeds op.

In februari 2017 werd de opening verschoven naar 1 april 2019, omdat de luchtverkeersleiding niet op tijd klaar kon zijn 8.

In februari 2018 liet minister Van Nieuwenhuizen die datum los. Zij noemde een opening in 2020 toen realistisch 9.

In juli 2019 bleek ook april 2020 niet haalbaar, na de uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof (PAS) 10.

In maart 2020 werd de opening vanwege de coronacrisis uitgesteld tot november 2021. Door dat uitstel zouden de tijdelijke laagvliegroutes bij opening niet meer nodig zijn 11.

In juni 2022 besloot het kabinet niet eerder dan in de zomer van 2024 een besluit over Lelystad Airport te nemen. Voorwaarden waren een natuurvergunning en een oplossing voor de laagvliegroutes 12.

Op 30 januari 2024 nam de Tweede Kamer een motie van de Partij voor de Dieren aan waarin de regering werd gevraagd met een voorstel te komen om Lelystad Airport definitief niet te openen voor commerciële burgerluchtvaart 1320.

Laagvliegroutes en stikstof

In 2022 noemde het kabinet het oplossen van de laagvliegroutes een voorwaarde voor een besluit 12. Het ging om tijdelijke aansluitroutes waarop toestellen lang op relatief geringe hoogte zouden vliegen 9. Volgens de Kamerbrief van april 2026 is het laatste horizontale routedeel tussen Lemelerveld en Zwolle buiten gebruik gesteld. Het kabinet schrijft dat er daardoor, zoals ook LVNL aangaf, geen “laagvliegroutes” meer zijn 15.

Het tweede grote obstakel is de natuurvergunning. Sinds het wegvallen van het PAS in 2019 heeft de luchthaven een natuurvergunning nodig voor de stikstofuitstoot 11. Lelystad Airport heeft een vergunning aangevraagd voor 10.000 vliegtuigbewegingen 15. Op 23 juli 2026 oordeelde de Rechtbank Gelderland in een zaak van Stichting Red de Veluwe dat de minister te laat is met beslissen. De minister moet binnen 21 weken na verzending van de uitspraak alsnog een besluit nemen, op straffe van een dwangsom 17.

F-35’s en het kabinetsbesluit

In mei 2025 maakte Defensie bekend dat Lelystad Airport de voorkeurslocatie is voor de stationering van jachtvliegtuigen, als militair medegebruik van een civiele luchthaven 14.

In het coalitieakkoord van het kabinet-Jetten staat dat Lelystad Airport open moet voor jachtvliegtuigen van Defensie en voor 10.000 vliegtuigbewegingen met groot handelsverkeer, op voorwaarde dat aan alle wettelijke eisen is voldaan, waaronder een natuurvergunning 15. In april 2026 schreef het kabinet dat de opening voor vakantievluchten afhangt van drie sporen: de natuurvergunning, een wijziging van het luchthavenbesluit en de operationele voorbereiding. Onder voorbehoud is de opening voorzien in oktober 2027 15. Minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat vroeg de luchtverkeersleiding, de Douane en de Koninklijke Marechaussee zich daarop voor te bereiden 16.