In Peru is maandagochtend 19 oktober een Airbus A320 van LATAM Airlines Perú vlak voor de start in brand gevlogen aan de linkerkant, in het gebied van de linkermotor. Het ging om vlucht LA2302 van de luchthaven Jorge Chávez in Lima naar Piura, in het noorden van het land 12. De luchthavenbrandweer bluste het vuur, alle passagiers gingen van boord en niemand raakte gewond 312. Het toestel kwam niet van de grond 1.

Wat er aan boord gebeurde

Volgens een passagier die ATV Noticias sprak, had de gezagvoerder de start al aangekondigd en ging het motorvermogen omhoog, waarna de motor vlam vatte. Inzittenden zagen het vuur door de ramen en de cabine kleurde oranje. Een andere passagier vertelde dat het vliegtuig nog geen snelheid had gemaakt en nog bezig was met de bocht om zich op de baan op te stellen 4.

In de cabine was daarna de gezagvoerder te horen. Hij meldde dat de start was gestopt, sprak van een probleem met het linkerlandingsgestel en zei dat de situatie onder controle was. Hij vroeg iedereen te blijven zitten met de gordel vast en de aanwijzingen van het cabinepersoneel te volgen 54. Sommige passagiers wilden direct weg en stonden op, maar het cabinepersoneel vroeg iedereen kalm te blijven en te gaan zitten 4. De inzittenden bleven volgens ATV ongeveer een kwartier aan boord. De brandweer hield eerst afstand, kwam dichterbij toen het vuur afnam en bluste het met water. Daarna gingen de passagiers van boord 4.

Wat LATAM en de luchthaven zeggen

LATAM spreekt van een onvoorziene technische gebeurtenis voor de start. Om die reden zijn de passagiers uit voorzorg van boord gehaald, met hun veiligheid voorop, aldus de maatschappij. De omstandigheden worden technisch onderzocht volgens de geldende procedures 67. LATAM heeft niet bekendgemaakt waar het vuur precies ontstond of wat de oorzaak was 7. De passagiers werden omgeboekt en later op de dag meldde LATAM dat de vervangende vlucht in Piura was geland 6.

De luchthaven Jorge Chávez liet weten dat beide banen in gebruik bleven en dat aankomsten en vertrekken geen hinder ondervonden. De Peruaanse consumentenautoriteit Indecopi hield in de terminal toezicht op de opvang van de passagiers 3.

Het toestel

Het betrokken vliegtuig is de CC-BFS, een Airbus A320-214 uit 2013 met serienummer 5818. Het is een A320ceo met sharklets, uitgerust met twee CFM56-5B-motoren 1. Volgens vrije ADS-B-gegevens van adsb.lol landde het toestel zondagavond om 23.33 uur lokale tijd in Lima 8. Van de startpoging zelf heeft adsb.lol geen gegevens.

Brand op de grond: wat de cockpit doet

Bij een motorbrand op de grond werkt de bemanning eerst een korte reeks directe handelingen af. In het Quick Reference Handbook van American Airlines voor de A319, A320 en A321, dat het Amerikaanse NTSB in een onderzoeksdossier openbaar maakte, staan ze als immediate actions, die vliegers uit het hoofd kennen: gashendels naar stationair, na stilstand de parkeerrem erop, de master switch van de getroffen motor uit, de fire pushbutton van die motor indrukken en daarna beide blusmiddelen, agent 1 en agent 2, afvuren 9. Die fire pushbutton is de Airbus-tegenhanger van de fire handle in een Boeing.

Dat er twee blussers per motor zijn, is geen toeval. De Amerikaanse certificatie-eisen voor verkeersvliegtuigen schrijven voor elke aangewezen brandzone van een motor twee ontladingen voor die elk afzonderlijk genoeg blusmiddel opleveren 10. Daarna beoordeelt de bemanning de motor en beslist de gezagvoerder of een evacuatie nodig is. Die heeft een eigen checklist, met de omroep "This is the captain. Evacuate, evacuate, evacuate" 9. In Lima koos LATAM ervoor de passagiers uit voorzorg te laten uitstappen 6.

Niet elke vlam is een motorbrand

Vlammen bij een straalmotor betekenen niet altijd dat de motor in brand staat. Een rapport met trainingsmateriaal voor vliegers dat de FAA publiceerde, onderscheidt drie situaties. Een fire warning in de cockpit gaat af bij te hoge temperatuur in de ruimte tussen de motorbehuizing en de motorkap. De oorzaak kan een echte brand zijn, maar ook hete lucht die ergens ontsnapt of een storing in de branddetectie 11.

Een tailpipe fire, ook wel torching genoemd, komt vooral voor bij een afwijkende motorstart, maar soms ook na het uitzetten of tijdens andere handelingen op de grond. Er brandt dan brandstof in de uitlaat. Dat ziet er vanuit de cabine spectaculair uit, maar de vlam blijft in de uitlaatpijp en in de cockpit is soms niets te zien. De remedie is de brandstof afsluiten en de motor met de starter rond laten draaien, zodat de vlam wordt uitgeblazen. De gewone brandprocedure helpt dan juist niet, omdat die de luchttoevoer naar de starter kan afsluiten 11. Het handboek van American Airlines heeft er daarom een aparte procedure voor 9. Volgens de FAA zijn passagiers en cabinepersoneel bij zo'n uitlaatbrand weleens onnodig gaan evacueren 11.

Een compressor stall, of surge, is iets anders: de luchtstroom door de motor valt even weg en de samengeperste lucht ontsnapt naar voren en naar achteren tegelijk. Dat gaat meestal gepaard met een of meer harde knallen en zichtbare vlammen aan beide kanten van de motor, en is vaak in een oogwenk voorbij 11. Op de beelden uit Lima zijn grote vlammen en veel rook onder de linkervleugel te zien, terwijl de brandweer blust 12. Wat er brandde en waardoor, moet het technische onderzoek uitwijzen.

Twee motoren en ETOPS

Was de brand in de lucht ontstaan, dan had de bemanning na de brandprocedure op de andere motor naar een luchthaven kunnen vliegen: een tweemotorig verkeersvliegtuig is daarop ontworpen. Juist daarom is aan regels gebonden hoe ver zo'n toestel zich van een geschikte luchthaven mag verwijderen. Volgens de Amerikaanse regels ligt die grens voor een tweemotorig toestel zonder speciale ETOPS-goedkeuring op 60 minuten vliegen met één motor uit 12. Een binnenlandse vlucht als Lima-Piura blijft daar ruim binnen.

Eerder schreven we over een Swiss A330 die in Delhi de start afbrak na een motorbrand en over een Delta A330 die in Orlando werd ontruimd na een motorbrand.