Voetballer Erling Braut Haaland en zijn bedrijf York Promotions Ltd hebben een rechtszaak aangespannen tegen Norwegian Air Shuttle ASA. Dat bevestigde zijn advocaat Thomas Hagen woensdagavond 30 september tegenover VG en NRK. Volgens Hagen gaat de zaak over wat hij noemt de onrechtmatige uitbuiting van Haalands kenmerken in de marketing van vliegtickets tijdens het WK voetbal van deze zomer. Norwegian bevestigt dat het de dagvaarding heeft ontvangen en zegt die niet te begrijpen.

Om welke reclame het gaat

De precieze inhoud van de dagvaarding is niet openbaar. Aftenposten schrijft, op basis van VG, dat het onder meer gaat om een bericht waarin Norwegian een vliegtuig liet zien met Haalands toenmalige blonde haar in een paardenstaart. Het bericht is inmiddels verwijderd. Volgens een commentaar van VG ging het om berichten op sociale media waarin een paardenstaart op het dak van een Norwegian-toestel was gemonteerd, met de tekst "We've never looked more Norwegian". Haaland werd daarin niet bij naam genoemd en zijn gezicht of lichaam was niet te zien. VG merkt op dat vrijwel iedereen begreep wiens paardenstaart het was. Haaland knipte zijn paardenstaart in augustus af.

Eerste zitting op 9 oktober

Uit de zittingslijst van de rechtbank in Oslo (Oslo tingrett) blijkt dat de partijen elkaar vrijdag 9 oktober treffen. Het gaat volgens Dagbladet om een planningszitting die van 10.00 tot 11.00 uur via video plaatsvindt. Volgens het overzicht van de rechtbank, zo meldt Aftenposten, gaat de zaak over overtreding van de Noorse marketingwet, de markedsføringsloven. Welke vergoeding of welke andere eisen Haaland stelt, is niet bekendgemaakt. Haaland zelf heeft zich volgens NRK niet over de zaak uitgelaten.

Reactie van Norwegian

Woordvoerder Eivind Hammer Myhre van Norwegian zei tegen NRK dat de maatschappij een rechtszaak heeft ontvangen "waar we niets van begrijpen". Volgens hem heeft Norwegian deze zomer, "zoals bijna heel Noorwegen", het nationale elftal aangemoedigd met een handvol spontane berichten die waren gebaseerd op trends op sociale media. "Het is jammer dat de aanmoedigingen met een rechtszaak zijn beantwoord, maar we hopen op een verstandige dialoog, zodat we ook in de toekomst onze gezamenlijke sporthelden mogen aanmoedigen", aldus Myhre.

Wat de Noorse wet zegt

Hoogleraar Tore Lunde van de Universiteit van Bergen, gespecialiseerd in marketingrecht en intellectueel eigendom, wijst tegenover Dagbladet op paragraaf 30 van de markedsføringsloven. Die verbiedt volgens hem het onredelijk nabootsen van producten, kenmerken of reclamemiddelen van een andere ondernemer als daardoor verwarring kan ontstaan. "Zolang er geen toestemming is, heb je het recht om met rust gelaten te worden", zegt Lunde. Volgens hem bestaat er geen twijfel dat met het bericht naar Haaland werd verwezen, en hij acht een financiële vergoeding aannemelijk. Lunde denkt dat het Haaland niet alleen om geld gaat, maar ook om het recht om zelf te bepalen waarmee hij commercieel wordt geassocieerd.

Karl-Fredrik Tangen, docent marketing aan de Høyskolen Kristiania, zegt tegen Dagbladet dat je een man bun niet als merk kunt beschermen, maar dat Norwegian volgens hem wel degelijk Haaland heeft gebruikt. Hij gelooft niet dat het alleen om aanmoediging ging: "Het zijn twee strategische commerciële partijen die tegenover elkaar staan." Danby Choi, hoofdredacteur van het cultuurblad Subjekt, vindt de zaak daarentegen humorloos en zegt dat Norwegian alleen wilde meedoen met een internetgrap.

Naast de marketingwet kent Noorwegen in de auteurswet een apart recht op het eigen portret. In deze zaak werd volgens VG echter geen afbeelding van Haalands gezicht of lichaam gebruikt, wat verklaart waarom de discussie vooral om de marketingwet draait. VG-commentator Astrid Meland schrijft dat Haaland "geen alleenrecht op een kapsel" heeft, maar dat Norwegian een commerciële luchtvaartmaatschappij is die niet op Instagram zit om voor Noorwegen te juichen. Zij houdt een schikking voor mogelijk.

Norwegian en zijn staarthelden

Norwegian Air Shuttle staat bekend om een opvallende huisstijl: witte toestellen met een rode neus en op de staart een portret van een bekende persoon, de zogeheten staarthelden of halehelter. Het gaat volgens een overzicht op Wikipedia om historisch belangrijke figuren uit Europa en Amerika, zoals Freddie Laker en Oscar Wilde. In het verwijderde WK-bericht stond geen portret op de staart, maar een paardenstaart op de romp, een knipoog naar de bekendste voetballer van het land.

Eerdere reclamerellen bij luchtvaartmaatschappijen

Het is niet de eerste keer dat een luchtvaartmaatschappij met reclame rond een bekend persoon voor de rechter belandt. In februari 2008 veroordeelde een Franse rechter Ryanair tot het betalen van een schadevergoeding van 1 euro aan de toenmalige Franse president Nicolas Sarkozy en 60.000 euro aan Carla Bruni, meldde Reuters. De maatschappij had een foto van het paar gebruikt met een tekstballon waarin Bruni zei dat met Ryanair haar hele familie naar haar bruiloft kon komen. Ryanair kreeg ook vaker te maken met toezichthouders: zo moest de maatschappij in 2008 van de Britse reclametoezichthouder ASA een advertentie met een model in schooluniform intrekken, omdat die volgens de ASA onverantwoord was, berichtte de BBC.

Veelgestelde vragen

Heeft Haaland Norwegian echt voor de rechter gedaagd?

Ja. Zijn advocaat Thomas Hagen bevestigde tegenover VG en NRK dat namens Haaland en zijn bedrijf York Promotions Ltd een dagvaarding is ingediend tegen Norwegian Air Shuttle ASA. Norwegian bevestigt dat het de rechtszaak heeft ontvangen.

Waarom is Haaland een zaak begonnen?

Volgens zijn advocaat heeft Norwegian zonder toestemming Haalands kenmerken gebruikt om vliegtickets te verkopen tijdens het WK voetbal. Het gaat onder meer om een inmiddels verwijderd bericht met een paardenstaart op een Norwegian-toestel en de tekst "We've never looked more Norwegian".

Wanneer dient de zaak?

Op vrijdag 9 oktober is er een planningszitting van een uur via video bij de rechtbank in Oslo. Een inhoudelijke uitspraak volgt daar nog niet.

Wat eist Haaland?

Dat is niet bekendgemaakt. De advocaat van Haaland wilde verder geen commentaar geven en Haaland zelf heeft zich niet over de zaak uitgelaten.