De Europese luchtvaartautoriteit EASA zet artificial intelligence in de cockpit serieus op de toets. Tijdens de EASA AI Days in Keulen, Duitsland, demonstreren ontwikkelaars systemen voor cockpitbeslissingen, veiligheidsanalyse en certificering. Terwijl de conferentie loopt, geeft de rulemaking manager van EASA voor AI een update op RMT.0742, het traject waarmee de autoriteit eisen vaststelt voor het gebruik van AI in gereguleerde luchtvaartactiviteiten.

Europese regelgeving voor AI krijgt vorm

Dat is een belangrijke stap. EASA publiceerde in november vorig jaar zijn eerste AI-regelvoorstel, met algemene standaarden voor AI-assurance, menselijke factoren en ethiek voor systemen die mensen helpen of samen met hen werken. De openbare consultatie sloot in maart en het voorstel wacht nu op reacties op de ontvangen comments. Volgens EASA volgt een tweede voorstel dat dat algemene kader toepast op specifieke luchtvaartdomeinen. Het formele regelgevingstraject omvat ook het aanpassen van de eisen voor gereguleerde gebieden, waaronder vliegvelden.

In een concept paper uit juni dit jaar schetste EASA het bredere plaatje: "These applications open the way to novel types of operations in which the human end user may be either remotely present, or not present during the operation." Dat document breidde het werk van de autoriteit uit naar reinforcement learning, symbolische AI en zogeheten Level 3-systemen, die EASA classificeert als geavanceerde automatisering.

AI Olympics: tien systemen in de finale

Nast de regelgeving toetst EASA op de conferentie ook concrete systemen. Voor de eerste AI Olympics selecteerde de autoriteit tien AI-systemen uit vijftig inzendingen. De finalistlijst verscheen woensdag, en deelnemers aan de conferentie stemmen op de gouden, zilveren en bronsen winnaars.

Eén van de finalisten is het cockpit-systeem FOR-DEC AI van Kairós Aeroespacial, dat bemanningsleden helpt om operationele informatie te ordenen, opties te vergelijken en onzekerheid te herkennen tijdens het beslissen. Andere finalisten zijn een AI-systeem dat luchtvaartveiligheidsrapporten analyseert en Xcert AI, dat ingenieurs ondersteunt bij certificering en het naleven van regelgeving.

Kairós positioneert zijn cockpit-systeem als beslisondersteuning: "The pilot remains the decision-maker." Volgens het bedrijf is de software ontworpen om haar redenering traceerbaar te maken voor de bemanning, in plaats van zelfstandig operationele beslissingen te nemen.

Voor werkende piloten en zij die er naartoe werken is de boodschap van Keulen helder: AI komt de cockpit in als hulpmiddel bij de beslissing, niet als vervanging van de bemanning. Het doel van EASA is precies om eisen vast te stellen voor het gebruik van AI in gereguleerde luchtvaartactiviteiten, en de piloot blijft de beslisser.