Hoe het begon: KLM en de VNV lopen vast

KLM heeft intern laten weten dat de pilotencrisis serieuze gevolgen kan hebben voor hun plannen. De luchtvaartmaatschappij wil volgend jaar zomer meer langeafstandsvluchten aanbieden – denk aan trips naar Azië, Amerika en andere verre bestemmingen. Maar zonder aanpassingen in de werkroosters en andere regelingen is dat volgens hen gewoon niet haalbaar.

En hier komt de pilotenbond VNV om de hoek kijken. Woensdag zou er een stemming plaatsvinden onder de piloten over het maatregelenpakket, maar dat feestje ging niet door. Waarom? Er was simpelweg te weinig tijd om alles op de rit te krijgen. Hierdoor kon KLM niet de knopen doorhakken die nodig zijn om hun zomerdienstregeling te realiseren. Je zou bijna zeggen: "Een typisch geval van te laat zijn voor je eigen vlucht."

Het probleem: Meer vluchten, maar te weinig piloten

Het grootste probleem zit ‘m in de personeelsbezetting. Er is een tekort aan ervaren piloten, zeker voor de langeafstandsvluchten. Dit tekort is deels te wijten aan het feit dat KLM het opleiden van piloten jarenlang heeft laten sloffen. Voeg daar nog het gesloten Russische luchtruim aan toe – waardoor vluchten naar Azië een omweg moeten maken – en je hebt nóg meer piloten nodig voor dezelfde route.

Camiel Verhagen, de voorzitter van de VNV, liet weten dat de bond KLM al in 2022 heeft gewaarschuwd: "Let op, jongens. Dit gaat een probleem worden." Maar blijkbaar heeft de directie die waarschuwing naast zich neergelegd. En nu zitten ze met de gebakken peren.

Slots, inkomsten en winstgevendheid: Het domino-effect

KLM dreigt nu zelfs z’n zogeheten slots te verliezen. Voor de niet-luchtvaartnerds onder ons: een slot is simpelweg de tijd die een vliegtuig mag opstijgen of landen op een luchthaven. Die slots zijn cruciaal, want zonder die tijden kun je geen vluchten aanbieden. Als KLM niet meer piloten heeft om de vluchten te draaien, raken ze slots kwijt. En zonder vluchten… tja, dan droogt de inkomstenstroom op.

Hierdoor ontstaat een negatief sneeuwbaleffect: minder vluchten betekent minder inkomsten, minder inkomsten betekent minder investeringen, en minder investeringen betekent… juist, nóg minder groei. Een ingewijde binnen KLM vatte het mooi samen: "Het gaat nog slechter dan slecht." Ouch.

Investeringen en carrièrepaden: Piloten zijn niet blij

Het tekort aan piloten en de krappe planning hebben ook invloed op de investeringen van KLM. Ze hebben dit jaar een gigantisch investeringsprogramma gelanceerd: €7 miljard voor nieuwe Airbus-vliegtuigen. Supergaaf natuurlijk, maar als die vliegtuigen niet gebruikt worden, kunnen ze hun geld net zo goed in een bodemloze put gooien. En dat wil niemand.

De voorstellen van KLM komen erop neer dat piloten meer moeten werken. Maar dat is niet bepaald iets waar de piloten om staan te springen. Voor sommigen betekent dit zelfs dat hun carrière op pauze wordt gezet, wat uiteraard tot frustratie leidt. Verhagen van de VNV benadrukte dat de bond een pakket met ingrijpende maatregelen heeft opgesteld en deze aan de piloten heeft voorgelegd. Maar ja, dit soort veranderingen zijn nooit populair.

Een interne storm: De vliegdienst slaat alarm

Binnen KLM zelf klinkt er ook onrust. Een paar maanden geleden sloeg de vliegdienst – zeg maar de afdeling die de roosters en planning regelt – al alarm. Er zitten op dit moment te veel piloten in opleiding. Dat klinkt misschien goed, maar het is ook weer niet ideaal. Want terwijl die piloten nog in de leer zijn, zijn ze niet beschikbaar voor echte vluchten.

KLM vroeg zelfs aan piloten die parttime werken om meer uren te maken. Maar laten we eerlijk zijn: als je gewend bent aan parttime werk, zit je niet bepaald te springen om fulltime te gaan vliegen.

Het grote geld: Piloten willen meer betalen

Wat de situatie nog ingewikkelder maakt, is dat de piloten vinden dat ze extra betaald moeten worden als ze meewerken aan de oplossingen. En wie kan ze dat kwalijk nemen? Meer uren maken of minder flexibel werken is nou niet bepaald een feestje. Maar KLM heeft aangegeven dat ze hun portemonnee dicht willen houden. En zo ontstaat er een patstelling: beide partijen staan vast en niemand wil de eerste stap zetten.

Vorige week legde de VNV een eindbod neer. In normaal Nederlands: ze deden een laatste voorstel aan KLM. Maar volgens KLM was dit helemaal geen "onderhandelingsresultaat" en is het niet echt een oplossing. Lekker vaag allemaal, maar het komt erop neer dat beide partijen elkaar de schuld geven van het gebrek aan vooruitgang.

Een zomer vol onzekerheid?

Het is duidelijk dat deze situatie niet zomaar opgelost gaat worden. KLM zit vast, de VNV zit vast, en ondertussen hangt de zomerdienstregeling van volgend jaar aan een zijden draadje. KLM wil dolgraag meer verre vluchten aanbieden en winst maken, maar zonder een akkoord met de piloten lijkt dat een onmogelijke missie.

Verhagen van de VNV blijft optimistisch en zegt dat ze nog steeds openstaan voor onderhandelingen. "We hebben nog niets gehoord van KLM dat het voorstel van tafel is, dus we gaan ervan uit dat de maatregelen nog steeds zinvol zijn," aldus Verhagen. Maar of dit allemaal op tijd geregeld wordt, is een andere vraag.

De kern van het probleem

Als we alles samenvatten, is het duidelijk dat KLM in een lastige positie zit. Ze willen groeien, maar ze hebben niet de mensen om die groei te realiseren. Het probleem is niet nieuw – het tekort aan ervaren piloten speelt al langer – maar het lijkt erop dat KLM dit jarenlang heeft genegeerd. Voeg daar de hoge werkdruk en de financiële uitdagingen aan toe, en je hebt een perfect stormscenario.

Wat ook niet helpt, is dat de communicatie tussen KLM en de pilotenbond niet bepaald soepel verloopt. Beide partijen lijken vooral naar elkaar te wijzen in plaats van samen naar oplossingen te zoeken. En dat is zonde, want uiteindelijk hebben ze elkaar nodig om dit probleem op te lossen.

Hoe nu verder?

De komende maanden zullen cruciaal zijn voor KLM. Als ze erin slagen om tot een akkoord te komen met de pilotenbond, kunnen ze hun plannen voor de zomer wellicht nog redden. Maar als de patstelling blijft bestaan, kan dat grote gevolgen hebben voor de luchtvaartmaatschappij. Denk aan gemiste inkomsten, minder investeringen en misschien zelfs een verlies aan concurrentiepositie.

Voor de piloten betekent dit alles ook onzekerheid. Ze staan voor de keuze: accepteren ze de voorstellen van KLM, met alle gevolgen van dien voor hun carrière en werkuren? Of blijven ze vasthouden aan hun eigen eisen, met het risico dat er niets verandert?

Wat betekent dit voor jou als reiziger?

Als je van plan bent om komende zomer met KLM te vliegen, is het zeker de moeite waard om de ontwikkelingen in de gaten te houden. Grote kans dat er veranderingen komen in de dienstregeling, zeker als de onderhandelingen tussen KLM en de VNV vast blijven zitten. Houd rekening met mogelijke annuleringen of wijzigingen in vluchtschema’s, vooral voor verre bestemmingen.

Maar goed, laten we hopen dat het niet zo’n vaart loopt. Wie weet komen beide partijen binnenkort toch tot een compromis, zodat KLM kan blijven doen waar ze goed in zijn: mensen de wereld over laten reizen.

Conclusie: Tijd om actie te ondernemen

Het verhaal van KLM en de pilotenbond is een perfect voorbeeld van wat er gebeurt als een groot bedrijf te lang wacht met het aanpakken van problemen. Het tekort aan piloten, de roosters, de investeringen – dit zijn geen nieuwe issues. Maar nu het water aan de lippen staat, moet KLM snel handelen om verdere schade te voorkomen.

Of ze erin slagen om dit op tijd op te lossen, blijft afwachten. Maar één ding is zeker: als KLM wil blijven groeien en concurreren, zullen ze nu echt in actie moeten komen. Hopelijk kiezen ze daarbij voor een oplossing die niet alleen goed is voor het bedrijf, maar ook voor de piloten en uiteindelijk de reizigers.

En voor de piloten? Zij zullen ongetwijfeld blijven strijden voor hun belangen. Want laten we eerlijk zijn: zonder piloten blijft elk vliegtuig aan de grond. Met een vleugje optimisme, wat realisme en een flinke dosis koffie kunnen we alleen maar hopen dat deze turbulente situatie snel tot een zachte landing komt.

Meepraten over dit onderwerp? Dat kan via het forum van Airwork.