Bommelding aan boord: krijgt het cabinepersoneel het te horen en wat doet het dan?
25 bronnen
Door Loes, redactie Airwork · Gepubliceerd 7 november 2026
25 bronnen verwerkt
Ja, het cabinepersoneel krijgt een bommelding te horen. De cockpitdeur blijft dicht, dus de stewardessen en stewards doorzoeken de cabine in opdracht van de gezagvoerder1. Passagiers krijgen niet altijd meteen te horen wat er aan de hand is2. De melding zelf komt bij de piloten binnen via het operationele team van de maatschappij of via de luchtverkeersleiding3.
TRANSPONDER7700
Het antwoord in 13 onderdelen
Ja, het cabinepersoneel krijgt een bommelding te horen. De cockpitdeur blijft dicht, dus de stewardessen en stewards doorzoeken de cabine in opdracht van de gezagvoerder1. Passagiers krijgen niet altijd meteen te horen wat er aan de hand is2. De melding zelf komt bij de piloten binnen via het operationele team van de maatschappij of via de luchtverkeersleiding3. Volgens OPSGROUP kan de gezagvoerder bij een verdacht voorwerp aan boord het cabinepersoneel voorbereiden op een mogelijke noodlanding en op het snel van boord brengen van de passagiers4.
Waar een melding binnenkomtEen bommelding kan binnenkomen bij de luchtvaartmaatschappij of bij de autoriteiten. Ook iemand aan boord kan een melding doen2.
Hoe de cockpit het hoortVindt de maatschappij een dreiging serieus genoeg, dan krijgt de cockpit de informatie door, bijvoorbeeld via een datalinkbericht of via de luchtverkeersleiding3.
Hoe serieusVolgens de Britse pilotenvereniging BALPA legt een maatschappij een dreiging voor aan een team van beoordelaars, dat de dreiging indeelt als rood (geloofwaardig), oranje (deels geloofwaardig) of groen (niet geloofwaardig). Volgens BALPA is oranje geen passende beoordeling als het toestel in de lucht is5.
Concreet of vaagEen dreiging met een concreet doelwit geldt als ernstiger dan een vage, algemene melding, zoals een gekrabbeld briefje in het toilet. Toch moet volgens OPSGROUP elke bommelding serieus worden genomen4.
Wie beslistDe gezagvoerder beslist in overleg met de beveiligingsafdeling en de operationele dienst van de maatschappij of het toestel uitwijkt, terugkeert of doorvliegt naar de bestemming1.
Checklist in de cockpitNa de melding volgen de gezagvoerder en de eerste officier de beveiligingsprocedures en checklists van hun eigen maatschappij3.
De purserIs meer dan één cabinebemanningslid vereist, dan wijst de maatschappij een leidinggevend lid van de cabinebemanning aan, in de praktijk vaak purser genoemd. Dat lid is aan de gezagvoerder verantwoording verschuldigd voor de uitvoering en coördinatie van de normale en noodprocedures uit het vluchthandboek6.
De briefingVoor briefings in noodsituaties bestaat het NITS-schema, dat vaak door de gezagvoerder wordt gebruikt: de aard van het probleem (Nature), wat de gezagvoerder van plan is (Intention), hoeveel tijd er is (Time) en speciale instructies (Special instructions)7.
HerhalenWie de briefing krijgt, herhaalt die vaak om zeker te weten dat alles goed is begrepen7.
VoorbereidingPiloten nemen de procedures door met het cabinepersoneel, bepalen mogelijke uitwijkluchthavens en nemen soms extra brandstof mee, zei Paul Reuter van de European Cockpit Association tijdens de golf van bommeldingen in november 20268.
Na de landingVolgens OPSGROUP kan de gezagvoerder het cabinepersoneel ook opdragen passagiers na de landing snel van boord te brengen en minstens 200 meter bovenwinds van het toestel te laten wachten4.
Taak van het cabinepersoneelHet cabinepersoneel zorgt voor de passagiers, volgt de beveiligingsprocedures van de maatschappij, houdt contact met de cockpit en helpt passagiers kalm te blijven3.
Een verdacht voorwerpWordt er een verdacht voorwerp gemeld, dan handelt het cabinepersoneel volgens zijn training en instructies. Het onderzoekt het voorwerp niet zelf en raakt het niet aan3.
Wie zoektSinds de cockpitdeuren na 11 september 2001 gesloten blijven, moeten stewardessen en stewards de leiding nemen bij elke doorzoeking van de cabine die de gezagvoerder opdraagt, schreef Ed Kittel van de Amerikaanse TSA1.
Eerst ongemerktDe bemanning kan toiletten en keukens (galleys) doorzoeken zonder de passagiers ongerust te maken1.
Volledige doorzoekingIs een volledige doorzoeking van de cabine nodig, dan pakken passagiers al hun handbagage erbij en melden ze verdachte voorwerpen zonder die aan te raken1.
Waar wordt gezochtTijdens de vlucht zoekt de bemanning vooral op plekken die bij een controle op de grond vaak worden overgeslagen: toiletten, keukens, klapstoeltjes van de bemanning, opbergruimten en kasten, liefst onopvallend4.
Iets gevondenWordt er iets gevonden, dan raakt de bemanning het niet aan en verplaatst ze het alleen als dat echt nodig is. Ze brengt passagiers uit de buurt, haalt brandbare spullen weg en houdt brandblussers klaar4.
Hulp uit de cabineEen omroepbericht met de vraag of er iemand aan boord is met ervaring in BD of EOD (Engelse termen voor explosievenopruiming) kan helpen: deskundigen herkennen die termen, andere passagiers niet4.
Wat het isDe least risk bomb location (LRBL) is de plek in het vliegtuig waar een explosief of brandbom moet worden neergelegd om de gevolgen van een ontploffing voor het toestel zo klein mogelijk te houden9.
Wie beslistIs een concreet verdacht pakket gevonden, dan kan de gezagvoerder besluiten het naar die plek te laten brengen, meestal bij een buitendeur in de achterste keuken10.
De barricadeKan het voorwerp niet veilig worden verplaatst, dan dekt de bemanning het af met plastic en stapelt er dekens, kussens, zitkussens en zachte kleding omheen, die daarna nat worden gemaakt4.
Nooit in een ovenEen voorwerp gaat nooit in een oven of trolley, omdat een afgesloten ruimte de druk en de kracht van een explosie versterkt4.
GeheimDe bemanning moet de plek kennen, maar die wordt niet gemarkeerd. De precieze plek en de procedures om een verdacht voorwerp erheen te brengen zijn niet openbaar9.
In de trainingIn de typetraining voor cabinepersoneel die EASA beschrijft, is de least risk bomb location een vast onderdeel11.
Pas na de landingEen passagier van een vlucht van Manchester naar Murcia hoorde volgens de BBC pas van de bommelding nadat ze onder politiebegeleiding en zonder koffer naar de aankomsthal was gebracht2.
Air France 463In december 2015 werd aan boord van Air France-vlucht 463 een verdacht voorwerp in een toilet gevonden. Passagiers hoorden dat er een technisch probleem was en dat het toestel in Kenia zou landen in plaats van in Parijs12.
Na afloop de waarheidOp de grond bleek het voorwerp nep en kregen de passagiers het hele verhaal te horen12.
Geen vaste regelVolgens Alan Price, voormalig chef-vlieger van Delta Air Lines, hebben de meeste maatschappijen geen vaste regels over wat passagiers te horen krijgen en laten ze dat aan de bemanning over12.
Air New Zealand 2024Bij een bommelding op een vlucht van Air New Zealand naar Sydney in oktober 2024 lazen passagiers het eerst op sociale media. Er werd niet met zoveel woorden gezegd dat er een bom was, maar toen iedereen het wist, werd het ook niet ontkend, zei een passagier13.
Wel duidelijk zijnVolgens OPSGROUP moeten passagiers de aanwijzingen van de bemanning kunnen opvolgen en voorbereid zijn op wat er op de grond gebeurt. De organisatie raadt daarom aan om hen duidelijk te informeren, zonder de situatie te dramatiseren4.
Hoe het kan klinkenEen mogelijk omroepbericht: “Er is een dreiging binnengekomen tegen een van onze toestellen of een toestel in dit luchtruim. Zulke dreigingen komen voor. Tot we weten hoe geloofwaardig deze dreiging is, nemen we alle voorzorgen en landen we op een andere luchthaven.”4.
Aan de grondKomt een dreiging binnen terwijl het toestel aan de grond staat, dan is het de eenvoudigste en veiligste keuze om iedereen van boord te laten gaan en het toestel volledig te doorzoeken4.
Wachten of evacuerenIs de dreiging ernstig, dan wordt de inschatting van de dreiging in de regel aan de bemanning doorgegeven. Die kan dan afwegen of de passagiers wachten tot er vliegtuigtrappen staan of direct via een evacuatie van boord gaan4.
Bij de gateOp donderdag 5 november 2026 deed een man op Schiphol volgens de marechaussee mondeling een bommelding over zijn eigen vlucht naar Praag. Hij werd bij een gate aangehouden en het toestel vertrok met enige vertraging14.
Wie het overneemtStaat een toestel aan de grond terwijl er mogelijk een bom aan boord is, dan is in Nederland de Koninklijke Marechaussee aan zet2.
Afgelegen parkeerplekNa de landing gaat het toestel meestal naar een afgelegen parkeerplek, uit de buurt van andere vliegtuigen en de terminal3.
Snel van boord via trappenDe gezagvoerder kan de passagiers dan uit voorzorg snel van boord laten gaan (in het Engels: precautionary rapid disembarkation): ze verlaten het toestel via trappen in plaats van via de noodglijbanen, die letsel kunnen veroorzaken3.
Evacuatie op de baanOok kan de bemanning besluiten het toestel direct na de landing op de baan te laten evacueren10.
De doorzoekingSpecialisten van de explosievenopruiming kunnen daarna het toestel, de bagage en de vracht doorzoeken3.
TranspondercodesPiloten stellen bij een bommelding meestal transpondercode 7700 (noodgeval) in. Bij een kaping of een andere vorm van wederrechtelijke inmenging is dat meestal 75003.
Rust op de radioVerkeersleiders beperken het niet-dringende radioverkeer, gebruiken waar mogelijk een aparte frequentie en geven de bemanning tijd om na te denken10.
Wat piloten vragenPiloten vragen vaak meteen een lagere vlieghoogte en gegevens van luchthavens in de buurt, zoals de baan in gebruik, de baanlengte en de naderingshulpmiddelen10.
Weinig openbaarOver de precieze beveiligingsprocedures laten luchtvaartmaatschappijen en autoriteiten weinig los2.
Ook piloten zwijgenDe Belgische gezagvoerder Rudy Pont van de pilotenvereniging BeCA mag om veiligheidsredenen evenmin vertellen wat de procedures precies inhouden15.
Hoe vaakVolgens de EASA-richtsnoeren bij de Europese regels voor vliegoperaties hoort een commerciële maatschappij piloten en cabinepersoneel een beveiligingstraining te geven tijdens de omscholing bij de maatschappij en daarna minstens eens per drie jaar11.
Wat erin zitDie training behandelt onder meer het inschatten van de ernst van een voorval, de communicatie en samenwerking binnen de bemanning, de procedures om een vliegtuig te doorzoeken en de least risk bomb location (LRBL)11.
Oefenen met de barricadeBij de training voor de LRBL hoort vaak het opbouwen van een barricade tegen een van de achterste deuren van het vliegtuig16.
Verenigde StatenIn de Verenigde Staten schrijft de wet voor dat de beveiligingstraining voor piloten en cabinepersoneel onder meer gaat over het inschatten van de ernst van een voorval en over communicatie en samenwerking binnen de bemanning17.
Simulator“Wij krijgen allemaal training in simulators. Hetzelfde bij het cabinepersoneel”, zei gezagvoerder Rudy Pont tegen Het Nieuwsblad15.
KLMVolgens de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers hebben alle KLM-vliegers het scenario van een bommelding het afgelopen halfjaar opnieuw in de simulator geoefend2.
De wet in NederlandWie in Nederland gegevens doorgeeft om een ander ten onrechte te laten geloven dat er een explosief is, riskeert volgens artikel 142a van het Wetboek van Strafrecht een gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar of een geldboete van de vierde categorie18.
Hoogte van de boeteEen geldboete van de vierde categorie is per 1 januari 2026 ten hoogste 27.500 euro18.
Zwarte lijstVolgens de Koninklijke Marechaussee kan wie een valse bommelding doet ook op de zwarte lijst van een luchtvaartmaatschappij belanden en aan boord worden geweigerd19.
Een voorbeeldIn maart 2021 veroordeelde de rechtbank Noord-Holland een 55-jarige man tot zes maanden cel voor een valse bommelding op Schiphol, waardoor een KLM-toestel naar Stockholm moest worden ontruimd20.
Het nieuwe Belgische wetboekIn het nieuwe Belgische Strafwetboek is het geven van een vals bericht over gevaar voor een aanslag strafbaar met een straf van niveau 2 als op die aanslag zelf een straf van niveau 4 tot 8 staat. Bij een aanslag met een straf van niveau 2 of 3 is het een straf van niveau 121.
Wat die niveaus betekenenEen straf van niveau 2 is onder meer een gevangenisstraf van zes maanden tot ten hoogste drie jaar. Een straf van niveau 1 is onder meer een geldboete van 200 tot 20.000 euro22.
Het oude Belgische wetboekOnder het oude Belgische Strafwetboek riskeerde een dader volgens strafrechtprofessor Wendy De Bondt (UGent) drie maanden tot twee jaar cel en een geldboete van 50 tot 300 euro. Daarnaast liepen daders het risico om op te draaien voor de kosten van een interventie23.
Geen bommeldingBij het incident met actrice Selma Blair ging het niet om een bommelding24.
Wat er gebeurdeOp Delta-vlucht 938 van Los Angeles naar New York (JFK) zou zij volgens een politiebron een lid van het cabinepersoneel hebben gebeten en een tweede hebben verwond. De politie nam haar na de landing op zondagavond 11 oktober 2026 in hechtenis24.
De vluchtVolgens Variety had het incident geen gevolgen voor de vlucht, die eerder dan gepland op JFK landde25.
De verdedigingBlair verklaarde zich niet schuldig. Haar advocaat zei dat het om een medisch noodgeval ging en niet om opzettelijke mishandeling24.
De beoordelingHoe maatschappijen de geloofwaardigheid en de ernst van een bommelding precies inschatten, wil de internationale luchtvaartorganisatie IATA niet vertellen2.
De plek van de LRBLDe precieze plek van de least risk bomb location in een bepaald vliegtuig wordt bewust niet openbaar gemaakt9.
Wat passagiers horenEen vaste regel over wanneer passagiers van een bommelding horen, is er niet: de meeste maatschappijen laten die keuze aan de bemanning over12.
Krijgt het cabinepersoneel een bommelding te horen?Ja. De stewardessen en stewards doorzoeken de cabine in opdracht van de gezagvoerder1.
Horen de passagiers het ook?Niet altijd meteen. Bij de meeste maatschappijen beslist de bemanning wat passagiers te horen krijgen12.
Wie is in de cabine verantwoordelijk?Het leidinggevende lid van de cabinebemanning (de purser) is aan de gezagvoerder verantwoording verschuldigd voor de normale en noodprocedures6.
Waar wordt een verdacht pakket heen gebracht?Meestal naar een plek bij een buitendeur in de achterste keuken10.
Ging het bij Selma Blair om een bommelding?Nee. Bij Selma Blair ging het om de verdenking dat zij twee leden van het cabinepersoneel had verwond, niet om een bommelding24.
Wat staat er op een valse bommelding?In Nederland ten hoogste vier jaar cel of een boete tot 27.500 euro18.
VERDER IN DE KENNISBANK
- Dossier: bommeldingenAlle meldingen, onderzoeken en aanhoudingen→
- Belgische gezagvoerder over bommeldingen: Nog nooit meegemaaktNieuws: wat de cockpit doet→
- Marechaussee houdt Tsjech aan voor valse bommelding vlucht naar PraagNieuws: een melding bij de gate→
- KLM-vlucht KL461 krijgt bommelding en blijft door mankement in BoekarestNieuws→
- Wie beslist eigenlijk of een vlucht uitwijkt naar een andere luchthaven?Kennisbank→
- Stewardess wordenKennisbank→