De Bell Boeing V-22 Osprey stijgt op als een helikopter, kantelt daarna beide motorgondels naar voren en vliegt verder als een vliegtuig. Het kanaal Airspeed legt uit waarom dat zo'n ingewikkeld toestel opleverde: de twee rotors zijn mechanisch met elkaar verbonden, de besturing moet naadloos wisselen tussen helikopter- en vliegtuigmodus en zelfs de hele vleugel kan draaien om het toestel op een schip op te bergen.

Waarom het Korps Mariniers een kantelrotor wilde

Helikopters kunnen troepen en materieel vanaf een schip overal neerzetten zonder baan, maar hun snelheid is beperkt. Bij hoge snelheid krijgt het terugdraaiende rotorblad een te grote invalshoek, waardoor het overtrekt en lift verliest. Een vliegtuig is sneller en heeft meer bereik, maar heeft een baan nodig. De behoefte aan een combinatie werd groot na operatie Eagle Claw in 1980, de mislukte poging om Amerikaanse gijzelaars in Iran te bevrijden. Van de acht helikopters bleven er door technische problemen en stof maar vijf over, één te weinig om de missie voort te zetten. Een jaar later begon het Amerikaanse ministerie van Defensie een programma voor een snel toestel met groot bereik dat verticaal kon opstijgen.

Hoe de Osprey werkt

De MV-22B, de versie van het Korps Mariniers, is ongeveer 17,5 meter lang en elke rotor heeft een diameter van zo'n 11,6 meter. Volgens Airspeed haalt het toestel ongeveer 280 knopen, bijna twee keer zo snel als de CH-46E Sea Knight die het vervangt. In de laadruimte passen 24 volledig uitgeruste mariniers. In elke motorgondel zit een Rolls-Royce T406-turboshaftmotor van ongeveer 4600 kilowatt. Bij het opstijgen staan de gondels vrijwel verticaal. Een fly-by-wire-systeem past de besturing aan terwijl de gondels naar voren kantelen. Tussen 40 en 80 knopen begint de vleugel lift te leveren. De overgang naar vliegtuigmodus kan in twaalf seconden. Een aandrijfas door de vleugel verbindt beide tandwielkasten, zodat bij uitval van één motor de andere motor beide rotors laat draaien. Voor opslag aan boord klappen de bladen in, kantelen de gondels en draait de vleugel ongeveer 90 graden. Dat duurt ongeveer 90 seconden.

Een lange ontwikkeling

De eerste V-22 vloog in maart 1989, maar het duurde nog achttien jaar voor het toestel operationeel was. Bij ongevallen met prototypes in 1991 en 1992 en bij twee ongevallen in 2000 kwamen in totaal dertig mensen om het leven. Na het herontwerpen van onderdelen en besturingssoftware ging het toestel in 2007 in dienst en werd het voor het eerst ingezet in Irak. Het werd onder meer gebruikt bij een reddingsactie in Libië in 2011 en na de aardbeving in Nepal in 2015. Na ongevallen in 2022 en 2023, die volgens Airspeed met de aandrijving te maken hadden, stond de vloot aan de grond tot maart 2024.