Wat gebeurde er met TAM-vlucht 9755?

TAM-vlucht 9755 was een binnenlandse lijnvlucht van Recife naar Campinas-Viracopos, uitgevoerd met de Fokker 100 PT-MRN met 82 passagiers en 6 bemanningsleden aan boord2. De Fokker 100 PT-MRN van TAM vertrok om 17:56 uur uit Recife; op ongeveer 70 NM van Belo Horizonte faalde de rechtermotor, gevolgd door een explosieve decompressie, en de bemanning begon in overleg met de verkeersleiding een noodafdaling vanaf vliegniveau 3101. De Fokker 100 PT-MRN van TAM landde om 20:42 uur op het vliegveld Confins bij Belo Horizonte, waarna op een van de baankruisingen een noodevacuatie werd uitgevoerd1.

Bij het ongeval met de Fokker 100 PT-MRN van TAM kwam 1 passagier om het leven en liepen 3 passagiers lichte verwondingen op; de 6 bemanningsleden bleven ongedeerd1. In de Fokker 100 PT-MRN van TAM drong een stuk van een statorschijf van de motor via het raam bij stoel 19 de cabine binnen en trof een passagier, die nog voor de landing overleed1.

Volgens het Braziliaanse onderzoekscentrum CENIPA faalden in de Rolls-Royce Tay 650-15-rechtermotor van de Fokker 100 PT-MRN van TAM eerst naar schatting twee tot vijf fanbladen ongecontaineerd, waarna de fanschijf en de eerste drie compressortrappen loskwamen van de motor1. CENIPA achtte bij de Fokker 100 PT-MRN van TAM vermoeiing van de fanbladen, waarschijnlijk veroorzaakt door flutter, de meest waarschijnlijke hypothese; de fanschijf werd ondanks zoekacties in het ruige gebied bij Diamantina nooit gevonden, zodat dit niet kon worden bevestigd1. CENIPA hield het mogelijk dat het routinematige gebruik van maximale noodstuwkrachtomkering door TAM op de korte baan van Santos Dumont bij de motor van de Fokker 100 PT-MRN tot onbedoeld stabiel draaien in het kritieke bereik van 57 tot 75 procent N1 had geleid, maar kon dat niet vaststellen1. Bij de Fokker 100 PT-MRN van TAM gingen de gegevens van de cockpitvoicerecorder verloren, omdat onderhoudspersoneel het toestel na de landing van stroom voorzag zonder de stroomonderbreker van de recorder uit te schakelen1.

Na het ongeval met de Fokker 100 PT-MRN van TAM werd per 8 november 2001 een noodluchtwaardigheidsaanwijzing van kracht die stabiel gebruik van stuwkrachtomkering tussen 57 en 75 procent N1 moest voorkomen en ultrasone inspecties van de fanbladen voorschreef1. CENIPA droeg na het ongeval met de Fokker 100 PT-MRN van TAM het luchtvaarttechnisch centrum CTA op om met de fabrikant te onderzoeken of het ontwerp kon worden aangepast om draaien in het kritieke N1-bereik te voorkomen en de bemanning te waarschuwen; Stork-Fokker begon aan aanpassingen van de waarschuwingssystemen1.

Het eindrapport over de Fokker 100 PT-MRN van TAM, RF002/CENIPA/2006, is gedateerd 13 maart 2006 en wijst op twee eerdere gevallen met Tay-motoren, in 1995 bij Keulen en in 1997, met een vergelijkbaar schadebeeld door flutter1. Volgens TAM had de in 1994 gebouwde Fokker 100 van vlucht 9755 in augustus 2001 nog een onderhoudsbeurt gehad en was de Rolls-Royce-motor kort daarvoor door de fabrikant gereviseerd3.