Wat gebeurde er bij de Herculesramp?

Bij de Herculesramp verongelukte op 15 juli 1996 een C-130 Hercules van de Belgische luchtmacht op de luchtmachtbasis Eindhoven, met 37 leden van het Fanfarekorps Koninklijke landmacht en een vierkoppige Belgische bemanning aan boord2. Het toestel van de Herculesramp was de Hercules CH-06; het voerde voor de Koninklijke Luchtmacht een missie uit van Eindhoven via Villafranca en Rimini terug naar Eindhoven1. Bij de Herculesramp meldde de Hercules zich om 18.00 uur bij de verkeersleiding van de vliegbasis voor een visuele nadering3. Bij de Herculesramp zette de bemanning, vermoedelijk vanwege een groot aantal vogels op de landingsbaan, op geringe hoogte een doorstart in en kwam het toestel in aanraking met een groot aantal vogels3. Bij de Herculesramp draaide de Hercules met afnemende snelheid naar links, raakte met de linkervleugeltip de grond en kwam brandend tot stilstand3.

Bij de Herculesramp kostte het ongeval uiteindelijk 34 mensen het leven, onder wie de bemanning; 7 mensen raakten gewond1. Bij de Herculesramp kwamen direct 28 leden van het fanfarekorps en de vier bemanningsleden om; twee van de gewonden overleden op 21 juli 1996 in het ziekenhuis2. Volgens het kabinet overleden de 34 slachtoffers van de Herculesramp door langdurige blootstelling aan de combinatie van hitte, rook en toxische gassen1.

Volgens de Raad van Advies inzake Luchtvaartongevallen bij Defensie maakte bij de Herculesramp het nagenoeg gelijktijdig wegvallen van het vermogen van de twee linkermotoren, door de aanvaring met vogels, het neerstorten onvermijdelijk3. Bij de Herculesramp werd motor 3 volgens onderzoek vrijwel direct na het inzetten van de doorstart en de bird strike in vaanstand gezet, als noodmaatregel1. Het onderzoek naar de toedracht van de Herculesramp werd uitgevoerd door een Belgisch-Nederlandse Commissie van Onderzoek onder Belgische leiding, omdat binnen de NAVO het land dat eigenaar is van een militair toestel het onderzoek leidt2. Bij de Herculesramp ging de hulpverlening uit van alleen de vier bemanningsleden; ruim 25 minuten na het bereiken van de 90% knockdown werd het toestel betreden en bleken achterin 41 personen te zitten3. De Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding concludeerde over de Herculesramp dat de reddingsactie ten minste 25 minuten eerder had kunnen beginnen en dat minder doden niet uit te sluiten waren3. De Raad voor de Transportveiligheid concludeerde later over de Herculesramp dat de inzittenden onder de gegeven omstandigheden niet eerder gered hadden kunnen worden; het kabinet bleef bij zijn eerdere oordeel4.

Na de Herculesramp werden de commandant van de vliegbasis Eindhoven, de dienstdoende verkeersleider en de dienstdoende commandant van de vliegbasisbrandweer uit hun functie ontheven5. Direct na de Herculesramp besloot de Bevelhebber der Luchtstrijdkrachten dat alle naderende toestellen de verkeersleiding moeten melden hoeveel personen aan boord zijn2. Na de Herculesramp besloot het Openbaar Ministerie de basisbrandweercommandant en de verkeersleider te vervolgen; de commandant van de vliegbasis werd niet vervolgd1. In 2001 werden de verkeersleider en de brandweercommandant van de Herculesramp vrijgesproken6. Een parlementaire werkgroep Herculesramp onder voorzitterschap van CDA-Kamerlid Hillen bracht op 22 juni 2000 een rapport uit over de ramp en de lessen daaruit1. Na de Herculesramp kwam op 16 juli 2001 het Besluit Rampbestrijdingsplannen Luchtvaartterreinen, met verplichte oefeningen op luchtvaartterreinen4.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid zag in 2010 geen aanleiding om het onderzoek naar de Herculesramp te heropenen, ondanks een verzoek van de Stichting Herculesramp '967. Bij de Herculesramp was het gemaaide gras op de vliegbasis Eindhoven, in afwijking van het luchtmachtbeleid, niet direct afgevoerd, wat vogels kan aantrekken1. Ter nagedachtenis aan de Herculesramp staan monumenten op de vliegbasis Eindhoven (1997) en bij het stadhuis van Eindhoven (2016)6.