Wat is Airport CDM (A-CDM) en wat betekenen TOBT, TSAT en CTOT?

HET ANTWOORDleestijd 30 sec

A-CDM staat voor Airport Collaborative Decision Making: de luchthaven, luchtverkeersleiding, luchtvaartmaatschappijen en grondafhandelaars delen de voortgang van elke vlucht om het gebruik van banen en opstelplaatsen te optimaliseren en vertragingen te verminderen1. De kern van A-CDM is de milestone-aanpak: de voortgang van een vlucht wordt gevolgd via een vaste reeks gebeurtenissen die telkens nieuwe tijdschattingen en meldingen opleveren voor alle betrokken partijen2. Drie veelgebruikte afkortingen zijn TOBT (de verwachte gereedheid van het toestel om te starten), TSAT (het tijdstip waarop de verkeersleiding naar verwachting startupklaring geeft) en CTOT (de slottijd die de netwerkbeheerder toekent)2.

Hieronder per onderdeel wat de bronnen weten, met wie het zegt en uit welk jaar.

HOE ZEKER IS DIT

In het kort: Airport Collaborative Decision-Making (A-CDM), conceptpagina, 2026
Wat is A-CDM?: EUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0, 2025
Het milestone-systeem: EUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0, 2025
TOBT en TSAT: EUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0, 2025

Bijgewerkt do 23:29Alle 4 bronnen →

HET ANTWOORD IN 8 ONDERDELEN

In het kort

2 bronnenAirport Collaborative Decision-Making (A-CDM), conceptpagina · 2026laatste 2026Aangevuld do 23:29

Wat is A-CDM?

Volgens de EUROCONTROL-specificatie is A-CDM bedoeld om de doelmatigheid, voorspelbaarheid en punctualiteit van het Europese luchtverkeersnetwerk te verbeteren, met de focus specifiek op het turn-round- en vertrekproces van een vlucht2. A-CDM is in Europa volgens EUROCONTROL volledig ingevoerd op 34 luchthavens, waaronder naast Amsterdam Schiphol ook Frankfurt, Londen Heathrow, Parijs Charles de Gaulle en Munchen1. Bij A-CDM werken volgens EUROCONTROL de luchtverkeersleiding, de luchthavenexploitant, de luchtvaartmaatschappijen, de grondafhandelaars, de slotcoordinator en de EUROCONTROL Netwerkbeheerder samen3.

3 bronnenEUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0 · 2025laatste 2026Aangevuld do 23:29

Het milestone-systeem

De voortgang van een vlucht wordt in A-CDM bijgehouden via een doorlopende reeks mijlpalen; elke afgeronde mijlpaal activeert nieuwe schattingen, waarschuwingen en meldingen voor de volgende fase van de vlucht2. De laatste mijlpaal, nummer 16, registreert het daadwerkelijke opstijgmoment (ATOT); dat tijdstip wordt via een melding aan de netwerkbeheerder doorgegeven2.

1 bronEUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0 · 2025laatste 2025Aangevuld do 23:29

TOBT en TSAT

TOBT (Target Off-Block Time) is het tijdstip waarop de luchtvaartmaatschappij of de grondafhandelaar inschat dat het toestel klaar is: alle deuren dicht, de instapbrug weg, de pushbackwagen beschikbaar en gereed om direct na de klaring van de toren te starten of weg te rijden2. TSAT (Target Start-Up Approval Time) is het tijdstip dat de pre-departure sequencer afgeeft, rekening houdend met de TOBT, een eventuele CTOT en de drukte, waarop het toestel toestemming voor opstarten of pushback kan verwachten2. De pre-departure sequencer gebruikt de TOBT om vliegtuigen in een efficiente vertrekvolgorde te zetten en geeft op basis daarvan de TSAT, in plaats van de oudere methode waarbij wie het eerst klaarstond ook het eerst mocht vertrekken2.

1 bronEUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0 · 2025laatste 2025Aangevuld do 23:29

CTOT en TTOT

CTOT (Calculated Take-Off Time) is het tijdstip dat de bevoegde ATFM-eenheid berekent en toekent als resultaat van tactische slottoewijzing, en waarop een vlucht naar verwachting moet opstijgen2. TTOT (Target Take Off Time) is de verwachte opstijgtijd, berekend op basis van de TOBT of de TSAT plus de geschatte taxi-uit-tijd naar de baan2.

1 bronEUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0 · 2025laatste 2025Aangevuld do 23:29

Hoe verloopt een startupklaring in de praktijk?

Vraagt de bemanning bij de verkeersleiding om op te mogen starten, dan registreert de verkeersleider dat tijdstip; komt die aanvraag niet binnen vijf minuten na de TSAT binnen, dan krijgt de luchtvaartmaatschappij of grondafhandelaar een waarschuwing2. Bij de daadwerkelijke startupklaring, die vaak samen met de pushbackklaring wordt gegeven, wordt het tijdstip geregistreerd; is die klaring vijf minuten na de TSAT nog niet gegeven, dan kan de verkeersleiding de vlucht opnieuw inplannen met een nieuwe TSAT2. Zodra het toestel daadwerkelijk van zijn positie wegrijdt, gaat er een melding naar de netwerkbeheerder en wordt de toegekende CTOT in beginsel bevroren2.

1 bronEUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0 · 2025laatste 2025Aangevuld do 23:29

A-CDM op Schiphol

Schiphol werd op 16 mei 2018 door de EUROCONTROL Netwerkbeheerder erkend als de 28e volledig operationele A-CDM-luchthaven en was daarmee de laatste grote Europese hubluchthaven die op het systeem werd aangesloten4. Bij de aansluiting van Schiphol op A-CDM waren naast Schiphol zelf ook de EUROCONTROL Netwerkbeheerder, de luchtvaartmaatschappijen op Schiphol en luchtverkeersleiding LVNL betrokken4.

1 bronAmsterdam Schiphol Airport adopts CDM · 2018laatste 2018Aangevuld do 23:29

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen TOBT en TSAT?TOBT is de eigen inschatting van de luchtvaartmaatschappij of afhandelaar wanneer het toestel klaar is om te vertrekken; TSAT is het tijdstip dat de verkeersleiding daarna, rekening houdend met de TOBT, een eventuele CTOT en de drukte, toekent waarop opstarten echt is toegestaan2.

Wat gebeurt er als een vlucht de TSAT niet haalt?Is er ook tien minuten na de TSAT nog geen startupaanvraag gedaan, dan verwijdert het A-CDM-systeem de TSAT en de TOBT, meldt dit aan de netwerkbeheerder en ligt het proces stil tot er een nieuwe TOBT wordt ingevoerd2.

1 bronEUROCONTROL Specification for Airport Collaborative Decision Making (A-CDM), editie 1.0 · 2025laatste 2025Aangevuld do 23:29

WAT ER VERANDERDE

do 23:29Redactioneel samengesteld: 20 eenheden, 4 bronnen.

A-CDM