Wat gebeurde er met Ryanair-vlucht 4978?

Ryanair-vlucht 4978 werd op 23 mei 2021 uitgevoerd door de Poolse Ryanair-dochter Ryanair Sun met het toestel SP-RSM, onder de roepnaam RYR 1TZ2. Ryanair-vlucht 4978 vertrok om 07:29 UTC uit Athene naar Vilnius met 122 passagiers en vier baby's aan boord2. Terwijl Ryanair-vlucht 4978 in het Belarussische luchtruim vloog, gaf de luchtverkeersleiding van Minsk om 09:30:49 UTC een bommelding door aan de bemanning, die daarna besloot naar Minsk uit te wijken2. Volgens het ICAO-onderzoek was er geen escorte of onderschepping van Ryanair-vlucht 4978 door de MiG-29 die Belarus liet opstijgen, en zag de bemanning geen militair toestel2. Na de landing van Ryanair-vlucht 4978 in Minsk werden een Belarussische oppositieactivist en journalist en zijn toenmalige vriendin, die aan boord zaten, door de Belarussische autoriteiten gearresteerd1. Ryanair-vlucht 4978 mocht na zeven uur uit Minsk vertrekken en kwam ongeveer acht en een half uur te laat in Vilnius aan1.

Aan boord van Ryanair-vlucht 4978 waren 132 inzittenden: 126 passagiers en zes bemanningsleden; niemand kwam om1. Van de 126 passagiers die met Ryanair-vlucht 4978 uit Athene vertrokken, stapten er in Minsk 121 weer in; vijf passagiers bleven volgens de Belarussische autoriteiten in Belarus2.

Het onderzoeksteam van ICAO concludeerde dat de bommelding tegen Ryanair-vlucht 4978 opzettelijk vals was, omdat bij de controle in Athene en bij doorzoekingen in Belarus en Litouwen geen bom of bewijs daarvan werd gevonden2. Het ICAO-team kon niet bevestigen dat de eerste e-mail met de dreiging tegen Ryanair-vlucht 4978 om 09:25 UTC in Minsk binnenkwam; gegevens uit Zwitserland toonden alleen een e-mail om 09:56:45 UTC, na de melding aan de bemanning2. De verkeersleider die Ryanair-vlucht 4978 begeleidde, verklaarde later tegenover het ICAO-team dat een niet-geïdentificeerde persoon toegang had gekregen tot het verkeersleidingscentrum in Minsk; zijn verklaring weersprak de informatie van de Belarussische autoriteiten2.

ICAO stelde het onderzoeksrapport over Ryanair-vlucht 4978 op 17 januari 2022 beschikbaar aan alle 193 lidstaten3. In juli 2022 veroordeelde de ICAO-raad de regering van Belarus voor een daad van wederrechtelijke inmenging bij Ryanair-vlucht 4978; volgens ICAO was de bommelding opzettelijk vals en bracht die de veiligheid van het toestel in gevaar4. Na de omleiding van Ryanair-vlucht 4978 weerde de Europese Unie op 4 juni 2021 Belarussische luchtvaartmaatschappijen uit haar luchtruim, naast andere economische sancties1.

De omleiding van Ryanair-vlucht 4978 werd veroordeeld door onder meer de Europese Unie, de NAVO, Canada, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, terwijl Russische functionarissen Belarus steunden1.