Wat gebeurde er bij de Lockerbie-aanslag?

Pan Am-vlucht 103 was een Boeing 747-121 met registratie N739PA die op 21 december 1988 om 18.25 uur UTC vanaf Londen Heathrow opsteeg voor een lijnvlucht naar New York Kennedy1. Pan Am-vlucht 103 vloog ongeveer zeven minuten op flight level 310 toen de laatste secundaire radarecho net voor 19.03 uur verdween en de radar meerdere brokstukken zag uitwaaieren1. Bij de Lockerbie-aanslag vielen grote delen van het wrak van Pan Am-vlucht 103 op het stadje Lockerbie; lichtere brokstukken lagen verspreid over een spoor van zo'n 130 kilometer tot aan de oostkust van Engeland1. Pan Am-vlucht 103 heette Clipper Maid of the Seas en was in Frankfurt begonnen, met tussenstops in Londen en New York2.

Bij de Lockerbie-aanslag kwamen alle 259 inzittenden van Pan Am-vlucht 103 om: 243 passagiers en 16 bemanningsleden1. Bij de Lockerbie-aanslag kwamen op de grond 11 inwoners van Lockerbie om, waardoor het totale dodental op 270 kwam2. Van de 270 doden van de Lockerbie-aanslag hadden er 190 de Amerikaanse en 43 de Britse nationaliteit2. Onder de passagiers van Pan Am-vlucht 103 waren 35 studenten van Syracuse University die in het buitenland hadden gestudeerd2.

Het AAIB concludeerde dat het uiteenvallen van Pan Am-vlucht 103 werd veroorzaakt door de ontploffing van een geïmproviseerd explosief in een bagagecontainer aan de linkerkant van het voorste vrachtruim1. Het AAIB vond bij Pan Am-vlucht 103 geen enkel defect of storing aan het toestel dat het ongeval had kunnen veroorzaken of eraan had kunnen bijdragen1. Volgens het AAIB scheidden de neus en de cockpit van Pan Am-vlucht 103 zich binnen 2 tot 3 seconden na de explosie van de rest van de romp1. Het AAIB-rapport 2/90 over Pan Am-vlucht 103 behandelt alleen de technische kant van het uiteenvallen; de beveiliging en het strafrechtelijke onderzoek vielen buiten dat rapport1. De Schotse rechtbank die in Kamp Zeist in Nederland zitting hield, achtte bewezen dat de koffer met de bom van Pan Am-vlucht 103 vanuit Malta via Frankfurt naar Heathrow was gereisd3. De rechtbank in Kamp Zeist concludeerde dat het plan, de voorbereiding en de uitvoering van de Lockerbie-aanslag van Libische oorsprong waren3.

Bij de Lockerbie-aanslag sloegen de vleugels van Pan Am-vlucht 103 aan de zuidkant van Lockerbie een krater en ontstond een vuurbal; 21 woningen raakten zo zwaar beschadigd dat ze gesloopt moesten worden1. Het AAIB deed na de Lockerbie-aanslag vijf aanbevelingen, waarvan vier over vluchtrecorders en één over onderzoek naar het beter bestand maken van vliegtuigen tegen explosieschade1. In het Lockerbie-proces in Kamp Zeist werd één verdachte unaniem door de drie rechters schuldig bevonden aan moord en werd de andere verdachte vrijgesproken3. De Amerikaanse President's Commission on Aviation Security and Terrorism rapporteerde op 15 mei 1990 dat het beveiligingssysteem voor de burgerluchtvaart ernstig tekortschoot en dat de vernietiging van Pan Am-vlucht 103 mogelijk te voorkomen was geweest4. Het rapport van de President's Commission over Pan Am-vlucht 103 bevatte meer dan 60 aanbevelingen om de beveiliging van de burgerluchtvaart te verbeteren4. Na Pan Am-vlucht 103 gingen voor internationale vluchten FAA-regels gelden dat elk stuk bagage aan boord moet toebehoren aan iemand die ook op die vlucht zit4.

Het vonnis in het Lockerbie-proces werd op 31 januari 2001 uitgesproken in Kamp Zeist, onder Schots recht maar op Nederlandse bodem2. De Lockerbie-aanslag geldt als de dodelijkste terroristische aanslag in de geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk2. De slachtoffers van de Lockerbie-aanslag worden onder meer herdacht bij een gedenksteen op Dryfesdale Cemetery bij Lockerbie en met de Lockerbie Cairn op Arlington National Cemetery in de Verenigde Staten2.