03 · UITLEG
Algemene navigatie
Dit onderwerp behandelt de basis van positiebepaling en koersvoering op de aardbol. Het gaat over grootcirkels en loxodromen, over kaartprojecties en over de hoeken tussen ware, magnetische en kompasnoorden.
Definitie
Een grootcirkel is de kortste verbinding tussen twee punten op een bol, terwijl een loxodroom een constante koers aanhoudt maar langer is. Magnetische variatie is de hoek tussen het ware en het magnetische noorden op een plaats, en deviatie is de kompasfout door het eigen magnetisme van het vliegtuig. Een nautische mijl is gedefinieerd als 1852 meter en komt ongeveer overeen met een boogminuut langs een meridiaan.
Hoe het werkt
Op een Mercatorkaart verschijnt een loxodroom als een rechte lijn, wat handig is om een vaste koers te vliegen, maar de schaal groeit richting de polen. Op een Lambert conforme kegelprojectie is een rechte lijn juist een goede benadering van een grootcirkel, met correcte schaal langs de twee standaardparallellen. De poolstereografische projectie is conform en wordt gebruikt in poolgebieden.
Rekenvoorbeeld
Convergentie is het verschil in richting tussen twee meridianen en is gelijk aan het verschil in lengte maal de sinus van de breedte. Bij tien graden lengteverschil en een convergentie van vijf graden geldt dat de sinus van de breedte nul komma vijf is, dus de breedte is dertig graden. De conversion angle tussen grootcirkel en loxodroom is de helft van de convergentie, waarbij de grootcirkel altijd dichter bij de pool ligt.
De 1-in-60-regel
De 1-in-60-regel stelt dat een afwijking van een graad ongeveer een nautische mijl dwarsverzet geeft per zestig afgelegde mijl. Zo schat je snel koersfouten en correcties. Ook de departure langs een parallel volgt uit deze meetkunde: de afstand in mijl is het lengteverschil in boogminuten maal de cosinus van de breedte.
Wat het examen vraagt
Het examen vraagt naar het verschil tussen grootcirkel en loxodroom, naar de eigenschappen van de projecties en naar de relatie ware, magnetisch en kompas volgens TVMDC. Reken ook op toepassingen van convergentie, departure en de 1-in-60-regel.